Nieuws Weidevogels

Zware tijden voor damesgrutto’s, toekomst weidevogel somber als er niets verandert

Een vrouwtjes grutto op zoek naar voedsel. Beeld UIG via Getty Images

Met de grutto gaat het nog slechter dan gedacht. Naast minder broedgebieden vanwege intensieve landbouw, blijken vrouwtjes ook slechter te overleven dan mannetjes. Een sekseverschil dat funest is voor de monogame weidevogel, aldus de onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen in een nieuwe studie. 

Oer-Hollands is het vogeltje met zijn lange spitse snavel en een uitroep die gelijk is aan zijn naam: grutto. Ruim driekwart van de volledige West-Europese populatie broedt in Nederlandse weilanden, maar hoelang nog? De populatie telde in 2015 nog 33 duizend broedparen. Het afgelopen decennium nam dat jaarlijks met 6 procent af.

Op het moment dat de grutto nog niet kan vliegen, sterven er 15 tot 30 procent meer vrouwtjes dan mannetjes. Dat blijkt uit de observatie van 4.400 grutto’s in Friesland tussen 2008 en 2016. De onderzoekers namen de kuikens bloed af om het geslacht te bepalen en ringden de vogels voor langdurige observatie.

In nesten bij intensieve landbouwgrond sterven relatief de meeste vrouwtjes. Daar lijkt een duidelijke reden voor: het vrouwtje is groter en heeft daarom meer voedsel nodig. Dat is juist op die plekken niet aanwezig. Ook in de fase dat de grutto’s wél kunnen vliegen, sterft van de vrouwtjes 5 procent meer, schreven de onderzoekers onlangs in Behavioral Ecology.

En er is nóg meer slecht nieuws voor de grutto. Het aantal overlevende kuikens in de jaren 2015 en 2016 blijkt volgens het onderzoek drastisch lager dan de voorgaande jaren. Hoofdonderzoeker Jelle Loonstra noemt het dramatisch: ‘We hebben te maken met een ‘vergrijzende’ populatie. Als er niets verandert zie ik de toekomst voor de grutto somber in.’

Eén vrouwtje terug

De Groningse vogelwetenschappers onderzochten ook of er uit de grutto-eieren meer vrouwtjes dan mannetjes kwamen, vanwege dit verschil in overlevingskans. Hoewel de onderzoekers dit wel verwachtten, bleek dit niet het geval. Daardoor is de scheve sekseverhouding van de monogame vogel een serieus probleem.

Loonstra vertelt over de eerste resultaten van een andere studie waarbij Groningse onderzoekers, waaronder hijzelf, tientallen grutto’s met zenders volgen vanaf het moment dat ze uit hun ei kruipen. ‘Vorig jaar kwamen er negen terug, waarvan slechts één vrouwtje. Daar stonden gelijk allemaal mannetjes omheen. Het is alsof je een dorp in Noord-Groningen hebt waar alleen nog maar mannen wonen. Dat heeft ook geen toekomst.’

‘Boeiende maar ook zeker zorgwekkende resultaten’, zegt hoogleraar ecologie David Kleijn van de Wageningen Universiteit, die niet verbonden is aan het onderzoek. Volgens hem is het onderzoek goed uitgevoerd en is het aantal bestudeerde grutto’s indrukwekkend groot. ‘Wat ik me nu afvraag: wat gebeurt er dan met al die mannetjes die alleen blijven? Gaan ze ander gedrag vertonen? Dat moet vervolgonderzoek uitwijzen.’

Land met rust laten

Is er dan nog een oplossing? Het grootste probleem is de almaar intensievere landbouw. ‘Boeren moeten hun grond minder intensief gebruiken, later maaien en de waterschappen moeten minder land droogpompen. Als we het land wat meer met rust laten en liefdevol behandelen, dan komt het uiteindelijk wel weer goed’, denkt Loonstra. ‘Steek maar eens een dijk door, moet je eens kijken wat voor mooi land je dan krijgt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.