Zware namen, aseksuele honingbij en vieze handen

Zwaarste elementen krijgen een naam, aseksuele voortplanting bij bijen en dwingende ogen in het ziekenhuis.

De Kaapse honingbij.Beeld John Donaldson

Zware namen

Vier superzware atoomsoorten die de laatste jaren zijn ontdekt hebben eindelijk een naam gekregen.

Met de naamkeuze eert de internationale chemische unie IUPAC de ontdekkers en hun labs. Zo gaat element 113 nihonium heten. Dit element werd ontdekt in Japan; Nihon is Japans voor het land van de rijzende zon. Element 118 heet oganesson naar de Russische fysicus Yuri Oganessian. Moscovium en tennessium maken het kwartet compleet. De nieuwe elementen komen niet in de natuur voor. Hun superzware kernen worden gemaakt door met versnellers andere elementen op elkaar te schieten. Daarna vervallen ze in een oogwenk, maar ze bestaan lang genoeg om als nieuw element te gelden.

Aseksuele honingbij

Genen gevonden die voortplanting zonder seksueel contact regelen.

Net als de meeste andere dieren planten honingbijen zich voort door seksueel contact. De koningin legt - heel veel - eitjes, die door een mannetje zijn bevrucht. De in Zuid-Afrika levende Kaapse honingbij pakt het anders aan. Zonder tussenkomst van een mannetje leggen de werkbijen eitjes die ze voorzien van hun eigen dna en waar dus klonen van henzelf uit komen.

Om meer te weten te komen over deze opmerkelijke gewoonte vergeleken onderzoekers van de universiteit van het Zweedse Uppsala het genoom van de Kaapse honingbij met dat van Afrikaanse bijensoorten die zich normaal voortplanten. Ze vonden verschillen in diverse genen, onder meer bij genen die een rol spelen bij het activeren van de eierstokken en het scheiden van chromosomen in de geslachtscellen. De onderzoekers denken dat deze genen de overstap naar aseksuele voortplanting regelen.

Vieze handen

Medici wassen hun handen beter als er iemand toekijkt.

Medewerkers in een ziekenhuis die in de gaten worden gehouden zijn twee keer zo vaak geneigd zich aan de voorschriften te houden voor het reinigen van hun handen dan diegene die niet worden geobserveerd. Dat blijkt uit een Amerikaanse studie in een ziekenhuis in Californië, waarvan de uitkomsten deze week bekendgemaakt werden. De onderzoekers wilden weten hoe goed het personeel zich aan de hygiënevoorschriften houdt. Ze deden dit door mee te kijken met het personeel: mét en zonder medeweten van de werknemers. De onwetende handenwassers waren beduidend minder secuur en trouw aan de voorschriften dan degenen die wisten dat ze werden bekeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden