Zwakke punt van zelfrijdende auto is toch nog steeds de mens

Autofabrikanten die werken aan zelfrijdende auto's gaan er te makkelijk van uit dat de bestuurder kan ingrijpen als het systeem faalt. De mens blijkt vaak niet goed in staat in noodgevallen de besturing over te nemen, zegt transportonderzoeker David Abbink van de TU Delft. Hierdoor kunnen gevaarlijke situaties ontstaan.

Zelfrijdende auto van Google.Beeld ap

Bijna alle grote autofabrikanten experimenteren met autonoom rijdende auto's. Een aantal rijdt al op de openbare weg. Zo test Volvo in de Zweedse stad Göteborg honderd zelfrijdende auto's. Ook Google experimenteert ermee. Naar verwachting komen de eerste modellen binnen vijf jaar op de markt. Met zo'n auto hoeven automobilisten het stuur in principe niet aan te raken. Alleen als het automatische systeem faalt, is ingrijpen nodig.

Indommelen
Problemen ontstaan wanneer de automobilist in zo'n geval net zitten te dromen. Autofabrikanten besteden daarom veel aandacht aan detectiesystemen die de alertheid van de bestuurder meten. Chauffeurs die hun ogen niet op de weg hebben, of indommelen, worden gewaarschuwd met een hoorbaar alarmsignaal, een zichtbare waarschuwing of een trillend stuur. Dergelijke systemen zijn overigens nu al in veel auto's ingebouwd.

Maar het is de vraag of ze werken. Volgens Abbink hebben autofabrikanten daar te weinig oog voor. 'De ontwikkelingen zijn gedreven door technologie', zegt hij. 'Er ligt grote nadruk op sensoren en andere technische middelen. Zo ontstaat het idee dat alles mogelijk is. Er wordt te gemakkelijk verondersteld dat de bestuurder wel zal ingrijpen als het systeem faalt.'

Tegenwerken
Uit internationaal onderzoek blijkt dat zichtbare en hoorbare signalen elkaar kunnen tegenwerken. Dat kan de situatie nog riskanter maken, zegt Abbink. 'In de luchtvaart is dat een bekend verschijnsel. Wanneer in een vliegtuig iets misgaat, gaan er vaak meer alarmen tegelijkertijd af. De piloot heeft moeite al die signalen te verwerken en raakt gestrest, waardoor het lastiger wordt adequaat te handelen.'

Volvo Cars ontkent dat er te weinig aandacht is voor de werking van waarschuwingssystemen. 'Wij hebben gedragswetenschappers in dienst', zegt een woordvoerder, 'en die onderzoeken hoe goed onze systemen werken in combinatie met verschillende bestuurders.' Een veldstudie van Volvo uit 2012 zou dit moeten bevestigen. Abbink noemt de wetenschappelijke waarde van dit onderzoek twijfelachtig.

Jacques Terken, onderzoeker aan de TU Eindhoven, vindt ook dat er meer aandacht moet zijn voor de gebruiker. Fabrikanten zullen volgens hem procedures invoeren voor graceful degradation: 'Noodprocedures die moeten voorkomen dat er iets ernstigs gebeurt, ook als de bestuurder niet meteen ingrijpt.'

Een zelfrijdende Toyota Prius van Google.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden