De lege wachtkamer van een huisartsenpraktijk.
De lege wachtkamer van een huisartsenpraktijk. © ANP

Zorg voor patiënten in gevaar; Zilveren Kruis en Emergis moeten overeenkomst vinden voor betalingsconflict

Kunnen alle Zeeuwen straks nog in de eigen provincie de psychische hulp krijgen die de arts voor hen noodzakelijk acht? Dat is de inzet van 'een gesprek op strenge toon' waarvoor de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) zorgverzekeraar Zilveren Kruis en de Zeeuwse GGZ-organisatie Emergis gesommeerd heeft woensdagmorgen in Utrecht bijeen te komen. De partijen moeten een overeenkomst zien te vinden voor hun betalingsconflict dat zo is geëscaleerd dat Emergis een stop heeft afgekondigd voor patiënten die via Zilveren Kruis zijn verzekerd.

Dat de NZa tot zo'n verplicht gesprek overgaat is bijzonder, het gebeurde slechts enkele keren eerder. 'Het kan niet zo zijn dat een conflict over de rug van patiënten wordt uitgevochten. Dat zaait onrust. Wij zien toe op het naleven van de zorgplicht (de plicht voor elke zorgverzekeraar om de zorg voor de verzekerden zeker te stellen, red.). Als deze in gevaar komt, komen wij in actie', verklaart een woordvoerder. Doordat Emergis de enige grote GGZ-aanbieder in Zeeland is, is het probleem extra nijpend - patiënten kunnen moeilijk ergens anders naartoe.

Het is tijd dat er dwingend helderheid komt

Minister Schippers schreef maandag aan de Kamer 'het onacceptabel te vinden dat patiënten via de media ongerust worden gemaakt' en 'ervan uit te gaan dat partijen heel snel tot een oplossing komen'.

Paul de Schipper, directeur van Emergis, zegt blij te zijn met de inmenging van de NZa. 'Het is tijd dat er dwingend helderheid komt, want het kan toch niet waar zijn dat je in Nederland verplicht verzekerd bent en toch nergens terecht kunt voor de zorg die je nodig hebt.' Zilveren Kruis laat bij monde van een woordvoerder weten het jammer te vinden dat het gesprek nodig is. 'Wij waren nog aan het wachten op toegezegde data van Emergis, toen het conflict plotseling in de media belandde. Daar waren wij net zo verbaasd over als de NZa. Volgende week zouden we een gesprek hebben gehad om het op te lossen, maandag moesten we van journalisten horen dat er een patiëntenstop was ingevoerd.'

Luider roepen

Wij hebben vorig jaar december al aangegeven dat het budget van Zilveren Kruis niet genoeg zou zijn

Emergis zegt niet anders te kunnen dan patiënten van Zilveren Kruis te weigeren omdat de zorgverzekeraar voor dit jaar te weinig zorg heeft ingekocht. Het budget is nu op. 'Waar het misgaat,' zegt De Schipper. 'is dat de verzekeraar een voorspelling doet van de zorg die nodig is in een jaar. Dat is het kostenplafond waar je als zorgaanbieder mee op pad gaat. Maar als er meer cliënten komen, of er is meer zware zorg nodig, dan is dat plafond snel bereikt. Wij hebben vorig jaar december al aangegeven dat het budget van Zilveren Kruis niet genoeg zou zijn. Vanaf april zijn we het steeds luider gaan roepen. Nu zijn de middelen op.'

Als de stop - tegen de verwachting van de aanschuivende partijen - ook na het gesprek standhoudt, dan zullen 70 tot 100 patiënten zorg bij Emergis mislopen. De zorg aan deze patiënten zou ongeveer een miljoen euro kosten. Kinderen onder de 18, patiënten in crisissituaties, of mensen die al op de wachtlijst stonden, zullen nog wel in behandeling worden genomen.

Zorgverzekeraars en - aanbieders hebben een gezamenlijk belang

De NZa ziet het aantal conflicten tussen verzekeraars en aanbieders toenemen. Dat leidt vooral in gebieden buiten de Randstad tot problemen, omdat er daar minder zorgaanbieders en dus minder alternatieven voor handen zijn. Zorgverzekeraars Nederland, de koepelorganisatie, kan de stijgende trend niet bevestigen. 'Conflicten komen vaker voor, maar die worden meestal niet, zoals Emergis nu doet, via de media uitgespeeld. Zorgverzekeraars en - aanbieders hebben een gezamenlijk belang en komen er meestal samen wel uit', zegt een woordvoerder.

Patiëntenstops spelen in meerdere sectoren van de zorg. Volgens Hans Buijing, bestuurder bij BTN, de brancheorganisatie voor de thuiszorg in Nederland, weigeren nu al één op de vijf thuiszorgorganisaties patiënten van bepaalde verzekeraars. De achterliggende reden is dezelfde: zorgverzekeraars kopen te weinig in, waardoor het budget al voor het eind van het jaar op is. Buijing: 'Dat gebeurt elk jaar eerder. Twee jaar geleden was het in oktober, vorig jaar in september, nu hoorden we de eerste gevallen al in juli en augustus.'

Keuzevrijheid van de patiënt is een groot goed, die komt nu in het geding

Hier ziet de NZa vooralsnog geen reden om in te grijpen. 'Een patiëntenstop is op zich niet zo erg, als de zorgverzekeraar maar voldoende zorg heeft ingekocht, zodat mensen ook bij andere organisaties terecht kunnen.' Dat is een te gemakkelijke redenering, vindt Buijing. 'Keuzevrijheid van de patiënt is een groot goed. Die komt nu in het geding doordat zij bij minder aanbieders terecht kunnen.' Bovendien komt het de kwaliteit van de zorg ook niet ten goede, meent Buijing. Patiënten kunnen gedwongen worden te wisselen van thuiszorgorganisatie waardoor vertrouwde gezichten niet meer langs kunnen komen. Ander probleem: doordat het lastiger wordt om een geschikte thuiszorgorganisatie te vinden, houden mensen ziekenhuisbedden bezet, omdat zij bijvoorbeeld na een operatie niet naar huis kunnen; er moet eerst een zorgaanbieder worden gevonden die plek heeft. 'En een dag ziekenhuisbed is tien keer duurder dan een dag thuiszorg', aldus Buijing.

Het inkoopsysteem in de zorg is 'best een probleem', zegt gezondheidseconoom en emeritus hoogleraar Guus Schrijvers. 'We moeten af van het huidige inkoopsysteem', vindt Schrijvers. Als de formerende partijen het zorgbudget niet duidelijk laten stijgen, dan zal het aantal zorgconflicten op deze manier alleen maar toenemen, verwacht hij.