Nieuws biodiversiteit

Zonnepanelen kunnen bijdragen aan meer bloemetjes en bijtjes

Zonneparken kunnen een broedplaats zijn voor biodiversiteit. Dit blijkt uit onderzoek van Naturalis Biodiversity Center. Een van de grootste zonneparken van Nederland, in Moerdijk, herbergt veel meer soorten planten en insecten dan gedacht.

Het zonnepark in Moerdijk. Met het maaien wordt rekening gehouden met wanneer bepaalde planten hun zaad kwijt zijn. Beeld Arie Kievit

Wie vanaf de snelweg een zonnepark ziet, denkt niet meteen aan bloemen en bijen. Toch kunnen er opvallend veel insecten tussen de panelen leven. 

‘Eerst dacht ik dat het niet zou werken omdat zo’n zonnepark hartstikke donker is, maar eigenlijk is er best veel zon en halfschaduw. Ook bleek er genoeg ruimte tussen en onder de panelen’, vertelt ecoloog en wetenschappelijk directeur van Naturalis Koos Biesmeijer. De eigenaar van het zonnepark, Shell, stopte 30 duizend euro in het onderzoek, maar de onderzoekers waren vrij om te rapporteren wat zij wilden.

Het vorig jaar aangelegde zonnepark in Moerdijk is met 39 hectare goed voor 76 duizend zonnepanelen, en daarmee een van de grootste zonneparken van Nederland. Op het voormalige braakliggende terrein zijn er inmiddels tussen de panelen verschillende plantensoorten bijgekomen, elf soorten zweefvliegen en veertig soorten bijen, waaronder drie bedreigde bijensoorten die op de zogeheten ‘rode lijst’ staan. De wetenschappers van Naturalis onderzoeken ook nog welke zaadmengsels het beste uitpakken, die resultaten volgen komend jaar. 

De vraag wat zonnepanelen doen met de biodiversiteit wordt steeds belangrijker. Zonneparken schieten als paddestoelen uit de grond. In 2016 werden er nog maar drie gebouwd, een jaar later waren dat er al vijftig. Ook wanneer een zonnepark in de plaats komt van agrarisch land kan de biodiversiteit toenemen. Tussen de panelen hebben de insecten dan bijvoorbeeld minder last van bestrijdingsmiddelen.

Bijensoorten en andere insecten die de wetenschappers van Naturalis bij het zonnepark in Moerdijk hebben gezien. Beeld Arie Kievit

Spleetjes tussen panelen

Hoe sterk de natuur in zonneparken kan floreren, hangt van tal van factoren af, zegt Friso van der Zee van Wageningen UR. Hij is gespecialiseerd in flora en fauna rondom zonneparken, maar niet betrokken bij het project in Moerdijk. ‘Hoeveel licht valt er op de bodem? Zijn er spleetjes tussen de panelen aangelegd zodat de neerslag ook onder de panelen komt? Staan schapen continu te grazen tussen de panelen waardoor er geen bloemetje kan groeien? Of mogen ze even kort grazen waarna bloemen en dus ook insecten weer de ruimte krijgen?’

Van der Zee ziet dat zonneparken aanleggen ‘booming business’ is. Als provincies en gemeenten biodiversiteitseisen stellen aan projectontwikkelaars − zoals maximaal driekwart van de bodem bedekken met zonnepanelen − valt er volgens de Wageningse onderzoeker nog steeds prima geld te verdienen. ‘De subsidies zijn erg aantrekkelijk momenteel. Een boer kan met zijn land vaak meer geld verdienen met een zonnepark dan met het telen van gewassen.’ Uit onderzoek van Wageningen UR blijkt dat een hectare zonnepark per jaar 4.000 tot 8.000 euro opbrengt: een aanlokkelijk perspectief voor boeren die willen stoppen of afbouwen met veehouderij of akkerbouw.

Hoewel zonneparken goed kunnen uitpakken voor biodiversiteit, blijft er ook kritiek. Zo klagen omwonenden regelmatig over het nieuwe uitzicht. Van der Zee: ‘Er zijn positieve uitzonderingen, maar meestal vind ik ze niet mooi. Je kunt ze dan beter op daken aanleggen, waar nog genoeg ruimte is: slechts 5 procent van de Nederlandse daken is nu bedekt met zonnepanelen. Misschien is het een idee om meer subsidie voor zonnepanelen op daken te geven dan voor zonnepanelen op land.’ Ecoloog Biesmeijer ziet zelf liever ook zonnepanelen op de daken: ‘Maar een energietransitie gaat ruimte innemen, en een zonnepark kan dat bieden. Tegelijkertijd kun je je afvragen hoe aantrekkelijk een intensief landbouwgebied is – het aangezicht van een zonnepark is denk ik een kwestie van wennen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden