Zó zwaar is de totale hoeveelheid plastic die de mensheid tot nu toe heeft gemaakt

Al het water in het IJsselmeer; één miljard olifanten; een rij van hier tot voorbij de maan; meer dan 800 duizend Eiffeltorens. Zó zwaar is de totale hoeveelheid plastic die de mensheid tot dusver heeft gemaakt. In 2015 stond de teller op 8,3 miljard ton plastic, en zo'n 60 procent daarvan zit als afval weggestopt ergens in de grond, of zwerft ergens door het milieu.

Een berg verzamelde plastic flessenBeeld epa

Dat blijkt uit een nieuwe rekensom die Amerikaanse afvaltechnologen vandaag presenteren. De schatting is nodig om, in woorden van hoofdonderzoeker Roland Geyer van de Universiteit van Californië, 'de beleidsdiscussie beter te informeren'. Maar de publieke bewustwording speelt ook mee, erkent co-auteur Jenna Jambeck van de Universiteit van Georgia desgevraagd: 'De meeste plastics zijn niet noemenswaardig biologisch afbreekbaar, zodat het plastic afval dat de mensheid heeft voortgebracht nog honderden of misschien duizenden jaren bij ons blijft.'

Want wat er wordt gerecycled is eigenlijk nog marginaal. Van al het plastic dat de mens sinds ongeveer 1950 produceerde, is iets minder dan een kwart nog ergens in gebruik, en is 6,3 miljard ton weggegooid als afval, schatten Geyer en Jambeck in. Ongeveer 12 procent daarvan zal zijn verbrand, een procent of 9 is hergebruikt. Blijf je zitten met een goede 5 miljard ton plastic die nog ergens rondzwerft: in oude vuilnisbelten, maar bijvoorbeeld ook in zee. Dat zijn toch al snel weer een half miljoen Eiffeltorens, in gewicht gemeten.

Op dergelijk gesomber valt wel iets af te dingen, vindt Jan-Henk Welink van het kennisplatform duurzaam grondstoffenbeheer van de TU Delft, die zelf niet betrokken was bij de nieuwe analyse. 'Als het plastic goed is gestort en afgedekt, is dat op zich geen probleem. Veel interessanter vind ik om te weten wat er van het plastic in de natuur is terechtgekomen.' Die rekensom maakte Geyer twee jaar geleden: hij schatte toen dat er alleen al in het jaar 2010 tussen de 4 en 12 miljoen ton plastic in zee verdween - een slordige 800 Eiffeltorens. 'Er zijn plekken waar je door al het plastic letterlijk over de rivier kunt lopen', zegt Welink.

Verbranding en recycling

Lichtpuntje is wel dat als de huidige trends doorzetten, de hoeveelheid plastic die we wereldwijd weggooien, zal dalen van ruim 50 procent nu tot 6 procent in 2050, becijfert Geyer. De verbranding van kunststofafval én de recycling nemen sinds 1990 immers heel langzaam toe, met een tempo van ruim een half procent per jaar. Als dat zo doorgaat, recyclen we rond 2050 zo'n 44 procent van al het plastic afval, en gaat de helft de verbrandingsoven in.

Voor hun inventarisatie putten de Amerikanen uit talloze vaak obscure statistieken over de plasticindustrie. Zo cijferend kwamen ze uit op een geschatte wereldproductie die moet zijn opgelopen van 2 miljoen ton kunststof in 1950 tot 400 miljoen ton vandaag - wat in totaal een plasticberg heeft opgeleverd zo zwaar als 80 miljoen blauwe vinvissen, volgens een van de metaforen die de wetenschappers ertegenaan gooien. Ruwweg de helft van dat totaal werd geproduceerd in slechts de afgelopen 13 jaar.

Een enorme berg ingezameld plastic klaar voor recyclingBeeld anp

'Geloofwaardig' en 'interessant', vindt Welink de sommen. 'Al kun je je afvragen: wat zeggen dit soort getallen nou eigenlijk? Ja, het is veel, maar elk gevoel ervoor ben je als gewone lezer kwijt.' Vandaar de olifanten, walvissen en Eiffeltorens, licht desgevraagd pr-hoofd James Hataway van de Universiteit van Georgia toe: 'Het leek ons dat de gemiddelde lezer een schaal zou waarderen.'

Saillant detail is overigens wel dat nota bene de Volkskrant de wetenschappers op de valreep nog wees op een rekenfout: aanvankelijk heette het dat 8,3 miljard ton plastic 'slechts' tienduizend Eiffeltorens zwaar is, in plaats van 822 duizend.

Dat is genoeg om, poot aan poot geplaatst, heel Noord-Frankrijk te bedekken. 'Het is erg imposant, wat we als mensheid hebben gemaakt', merkt Welink op.

Meer lezen over plastic afval?

Programmamaker Bahram Sadeghi verzamelde 1000 dagen lang al zijn plastic afval. Resultaat: een muur van 150 vierkante meter. Bekijk hier de video's en lees de artikelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden