Zo word je een eerlijker mens: stuur een stroomstootje door het brein

Hoe word je een eerlijker mens? Simpel: stuur een elektrische puls door je hoofd. Proefpersonen die in een onderzoek geld konden verdienen door vals te spelen, bleken de regels minder vaak te schenden wanneer hun brein met elektroden werd gestimuleerd. De onderzoekers uit Zwitserland en Amerika concluderen in vakblad PNAS dat ze met breinstimulatie eerlijkheid hebben bevorderd.

Beeld thinkstock

De 156 proefpersonen in het onderzoek konden tot 90 Zwitserse frank (ongeveer 84 euro) verdienen door tien keer met de dobbelsteen te werpen. Hoe vaker ze vier of hoger rolden, hoe meer geld ze kregen. De onderzoekers keken echter niet mee: de proefpersonen mochten zelf hun worpen rapporteren. Natuurlijk bleken ze ineens heel goed in dobbelen en wierpen ze veel vaker vier of hoger dan je op basis van toeval zou verwachten - vals spel dus.

Tijdens het onderzoek kregen alle proefpersonen elektroden op hun schedel geplakt. Bij een deel van hen werd tijdens het dobbelen de rechter prefrontale cortex van het brein gestimuleerd met tDCS, een elektrische puls die de hersenneuronen prikkelbaarder maakt.

Wat bleek? De proefpersonen met stroom door hun hoofd rapporteerden hun worpen ineens veel eerlijker dan de niet-gestimuleerden. Waar je op basis van toeval in 50 procent van de worpen vier of hoger zou verwachten, rapporteerden de gestimuleerde proefpersonen 57 procent. Maar de proefpersonen met een niet werkende elektrode op hun hoofd zaten daar ver boven: 68 procent. Conclusie: de proefpersonen werden 'eerlijker' door de breinstimulatie.

De onderzoekers reppen enthousiast over toepassingen in leugendetectie. Maar de conclusies zijn erg overtrokken, vindt Jacob Jolij, neurowetenschapper bij de Rijksuniversiteit Groningen. 'De rechter prefrontale cortex is betrokken bij ontzettend veel cognitieve functies', aldus Jolij. 'Wie weet verhoogde die puls alleen strategisch gedrag en rapporteerden de gestimuleerde proefpersonen hun worpen op zo'n manier dat het hun geld opleverde, maar wel betrouwbaar leek.'

Daarnaast is Jolij het niet eens met de verklaring die de onderzoekers geven voor hun vondst. Ze onderwierpen de proefpersonen aan een hele trits vervolgexperimenten en vragenlijsten. Daaruit bleek dat proefpersonen die de meeste bezwaren hebben tegen valsspelen, ook het sterkst door de hersenstimulatie werden beïnvloed. Volgens de onderzoekers toont dat aan dat de hersenstimulatie afwegingen over de gepastheid van valsspelen onderdrukt. Jolij: 'Maar als je zo veel vragen stelt en testjes uitvoert als deze onderzoekers, blijkt altijd wel iets statistisch significant. Die verklaring vind ik niet sterk.'

Desondanks lijken de onderzoekers wel op iets interessants te zijn gestuit, vindt Jolij. Dat de proefpersonen in dit specifieke proefje inderdaad minder valsspelen na hersenstimulatie, lijkt wel duidelijk. Jolij hoopt dat het onderzoek snel wordt gerepliceerd, in een andere context. Jolij: 'Zet mensen maar in andere omgevingen waarin ze kunnen valsspelen, met zo'n elektrische puls door hun brein. Worden ze dan ook ineens eerlijker?'

Gewild bij gamers

'Transcranial direct current stimulation' (tDCS) is een met elektroden toegebrachte puls door je brein. Het stroompje maakt de hersenneuronen gevoeliger voor prikkels, waardoor het gestimuleerde hersengebied actiever wordt. Wetenschappers bekijken toepassingen voor cognitieve training en depressieonderzoek, maar tDCS is ook populair bij gamers. Zij kopen doe-het-zelf-tDCS-sets om in een videogame geconcentreerd en scherp te blijven. De effectiviteit is nog niet wetenschappelijk aangetoond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden