Zo reist de tergend trage wandelende tak toch de hele wereld over

Een wandelende tak wordt verorberd door twee zangvogels.Beeld Hakuren Kato

Darwin brak er al zijn hoofd over. Bij zijn reizen naar de Galapagos-eilanden vroeg de grondlegger van de evolutietheorie zich af hoe wandelende takken op die eilanden terecht zijn gekomen. De insecten, die niet echt bekendstaan om hun avontuurlijke inborst, kunnen niet vliegen en lopen tergend langzaam. Toch zijn ze wijdverspreid: ze komen zowel in Azië als in Zuid-Amerika voor, en zowel op het vasteland als op eilanden. Hoe kan dat toch?

Het geheim van de wandelende tak, zo ontdekten wetenschappers van de universiteit van Kobe in Japan, zou wel eens in hun eierstrategie kunnen schuilen. Wetenschappers beschrijven in Ecology hoe de eitjes alsnog kunnen uitkomen nadat vogels ze hebben opgegeten en uitgepoept. Dát zou de verklaring kunnen zijn voor hun succesvolle verspreiding.

De onderzoekers bedachten de hypothese dat vogels insecteneieren kunnen transporteren. Ze kozen wandelende takken voor het onderzoek omdat de dieren bekendstaan om hun harde eitjes. Ze onderzochten de eitjes van drie soorten wandelende takken nadat ze deze hadden gevoerd aan een bruinoorbuulbuul, een bruin vogeltje dat in Japan een van de grootste eters van wandelende takken is. Voor de drie soorten gold dat tussen de 5 en 20 procent van de eieren onbeschadigd de vogel weer verlieten. Bij één soort wandelende tak kwamen er jongen uit de uitgepoepte eieren.

Reden voor enthousiasme

Merel Soons, hoogleraar plantenverspreidingsecologie en natuurbescherming, vertelt: ‘In de biologie is deze strategie al bekend van planten. De productie van fruit en groente is een tactiek van planten om vogels en zoogdieren te verleiden zaadjes in de vruchten op te eten.’ Op deze manier kunnen de bewegingsloze planten ervoor zorgen dat de soort zich toch verspreidt. Ook van veel zoetwaterplanten is bekend dat ze door vogels verspreid worden, aldus Soons. ‘Er wordt bijvoorbeeld al veel onderzoek gedaan naar de verwantschap van zoetwaterplanten en -slakken als die voorkomen op routes van migratievogels. Als daar een relatie in te vinden is, zorgen die vogels voor de verspreiding.’ 

Dat de onderzoekers ontdekten dat wandelende takken zich ook zo verspreiden, is volgens Soons reden voor enthousiasme. ‘Bij plantenzaden komt tussen de 0 en 30 procent onbeschadigd door het verteringsstelsel van de vogel. 20 procent onbeschadigde eitjes van wandelende takken is dus enorm hoog. Je spreekt dan niet meer van toeval, maar van echte ecologische relevantie.’

Of deze strategie ook succesvol is voor andere insecten hangt af van drie factoren: de eieren moeten sterk genoeg zijn om het spijsverteringskanaal van de vogel te overleven, de jongen die uit het ei komen moeten meteen in staat zijn om voor zichzelf te zorgen en de eitjes moeten levensvatbaar zijn zonder bevruchting. Wandelende takken voldoen aan deze criteria.

De volgende stap in dit onderzoek is volgens de wetenschappers om te kijken of de genetische structuur van wandelende takken overeenkomt met de migratiepatronen van de vogels die ze opeten. Blijken die twee te overlappen, dan zou dat sterker bewijs opleveren voor deze verspreidingsmethode. Daarnaast zijn onderzoekers benieuwd of er nog meer insecten zijn waarbij deze curieuze verspreidingsstrategie plaatsvindt.

Close-up van een wandelende tak.Beeld Kenji Suetsugu
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden