Zo omzeilen kleine zorgaanbieders het expliciete verbod op winstuitkering én het salarisplafond
© ANP

Zo omzeilen kleine zorgaanbieders het expliciete verbod op winstuitkering én het salarisplafond

Volgens kenners deugt de wet op de financiën in de zorg niet

Meer verdienen dan een minister mag vaak niet in de zorg. Maar als de eigenaar van een privékliniekzijn onderneming splitst, kan hij veel meer toucheren. Creatief ondernemen? 'Moreel kan dit niet.'

Kleine zorgaanbieders omzeilen het verbod op het maken van winst en het salarisplafond dat geldt in het grootste deel van de zorg door het optuigen van creatieve juridische constructies. De meeste eigenaren van bijvoorbeeld privéklinieken splitsen hun ondernemingen op in ideële stichtingen en commerciële bv's. Dat schrijft Het Financieele Dagblad.

De eigenaren en bestuurders van instellingen profiteren daar financieel van: bestuurders kunnen zo meer verdienen dan een ministerssalaris en eigenaren kunnen toch winst op hun rekening uitgekeerd krijgen.

De kleine zorgaanbieders profiteren van een maas in de zorgwetgeving. Die is gericht op de instantie die een vergunning heeft om zorg te leveren. Bv's die worden ingehuurd om de daadwerkelijke zorg te leveren blijven buiten het toezicht en de vergunningsvoorwaarden. Het werken met bv's heeft nog een voordeel voor aanbieders: ze hoeven maar een beperkte jaarrekening openbaar te maken.

Bestuurders in de zorg mogen sinds 2013 niet meer verdienen dan een minister, nu 179duizend euro per jaar. Voor een groot deel van de zorg - onder meer ziekenhuizen, privéklinieken en instellingen voor geestelijke gezondheidszorg - geldt een verbod op het maken van winst. Dat moet ondernemers met verkeerde winstprikkels weren.

'Juridisch is dit toegestaan, maar moreel kan het niet'

Harrie Verbon, hoogleraar openbare financiën Tilburg Universiteit

'Zo omzeilen zorgaanbieders het expliciete verbod op winstuitkering', zegt Jeroen Suijs, hoogleraar financial accounting aan de Erasmus Universiteit. 'Dit lijkt mij niet de bedoeling van de wet.'

'Juridisch is dit toegestaan, maar moreel kan het niet, zegt ook Harrie Verbon, hoogleraar openbare financiën aan de Tilburg Universiteit. Volgens hem deugt de wetgeving op de financiën in de zorg niet. 'De wet laat te veel ruimte voor dit soort constructies.'

Het probleem is niet te repareren door alleen bepaalde constructies te verbieden, vindt Verbon. Hij vindt het geen slecht idee om het maken van winst in de gehele zorg te verbieden, inclusief bv's en de terreinen in de zorg die nu nog zijn vrijgesteld van beperkende financiële maatregelen, zoals niet-noodzakelijke plastische chirurgie. 'Zonder die prikkel werken mensen in de zorg omdat ze goede zorg willen leveren, niet omdat ze winst willen maken.'

Oogarts Rob Wouters van kliniek Oogcentrum Noord-Holland wordt in het FD als voorbeeld opgevoerd van een ondernemer die de regelgeving ontwijkt. Onzin, zegt hij. 'Die structuur heeft het mij in 2008 mogelijk gemaakt een zorginstelling te beginnen en is mij aangereikt op basis van bestaande regelgeving. De vergunning krijg je alleen op een stichting, de financiering alleen op een bv. Dat heeft niet primair iets te maken met een verbod op winstuitkering of de Wet normering topinkomens.'

In de regels voor toelating van zorginstellingen van het ministerie van Volksgezondheid staat echter niet de verplichting voor zorgaanbieders tot het oprichten van een stichting als voorwaarde om een vergunning aan te vragen. Het mag ook een besloten vennootschap zijn, zolang die maar geen winst uitkeert.

Als oogarts val je sowieso buiten de normen voor topinkomens, zegt aandeelhouder Wouters. 'Ik wil excellente zorg verlenen. Daarvoor is het nodig om geld te verdienen, voor de financiering van de zorg, voor de kwaliteit en ook voor een gezonde marge. Als die structuur ter discussie komt te staan, dan is het aan de wetgever de regels te veranderen.'

Kapitaal

Zelfstandig zorgadviseur Ger Jager noemt de constructie met bv's 'gebruikelijk en onontbeerlijk' voor iedere kleine zorgaanbieder. 'Dat is bekend bij het ministerie van Volksgezondheid. Het is de enige manier om risicodragend kapitaal in de onderneming te krijgen.'

Oppositiepartijen in de Tweede Kamer drongen aan op een debat met de minister over aanpassing van de wetgeving, maar kregen geen meerderheid achter dat voorstel. 'Het oprichten van commerciële bv's door zorginstellingen is niet illegaal, terwijl we wel een verbod op winstuitkering hebben', zegt Corinne Ellemeet van GroenLinks. 'Een pijnlijk gebrek aan moraliteit in de sector', zegt Sharon Dijksma van de PvdA. 'Deze constructies zijn niet verboden, maar dit soort mazen zouden niet in de wet moeten zetten.'

Het ministerie van Volksgezondheid wil nog niet reageren. Een jaar geleden weigerde oud-minister Schippers te laten onderzoeken hoeveel klinieken het verbod omzeilen. Volgens haar is het aan de toezichthouders om overtreders van de wetgeving te bestraffen.

Column

De kwestie kreeg vorig jaar aandacht door een column van Marcel Levi, destijds voorzitter van de raad van bestuur van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. Hij beschrijft hoe collega-bestuurder en 'financiële whizzlady' Frida van den Maagdenberg in jaarverslagen een 'ingenieuze U-bochtconstructie' had ontdekt waarmee zelfstandige behandelcentra het verbod op winstuitkeringen ontdoken.

Van den Maagdenberg zegt dat er nu 'heel veel' kleine zorgaanbieders van zo'n constructie gebruikmaken. 'Als je vijf klinieken in Amsterdam bekijkt, dan hebben er vier zo'n constructie.' Op zich is met de klinieken niets mis, vindt ze. 'Dat zijn vaak hele nette bedrijven, die hele goede zorg verlenen. Maar in Nederland vinden we dat je geen winst mag maken op zorg.'

Zij ziet veel in het wetsvoorstel dat nu op de plank ligt om het toezicht op de financiële bedrijfsvoering te concentreren bij de Nederlandse Zorgautoriteit. 'Toezicht gaat om meer dan alleen medische kennis.'

De geschetste werkwijze komt volgens het FD ook regelmatig voor in de geestelijke gezondheidszorg, de gehandicaptenzorg en de thuiszorg.