Wetenschap

Zilveren wc-deur beschermt astronauten tegen bacteriën

Aan boord van het Internationale Ruimtestation ISS leven niet alleen astronauten. Ook groeien er bacteriën, die onder buitenaardse omstandigheden gevaarlijker kunnen zijn voor de ruimtevaarders dan bij blootstelling op aarde. Om gezondheidsproblemen te voorkomen testten Duitse wetenschappers een nieuwe bacteriedodende dekkingslaag op de wc van het ISS.

Het lichaam van astronauten verzwakt tijdens een langdurig verblijf op het Internationale Ruimtestation. Onder meer de grotere aanwezigheid van straling en de afwezigheid van zwaartekracht tasten het immuunsysteem van ruimtereizigers aan. Daar staat tegenover dat bepaalde bacteriën in omgevingen zonder zwaartekracht sneller groeien, beter vasthechten aan oppervlaktes en sterkere celwanden hebben. Deze versterkte bacteriën vormen een mogelijk gevaar voor de kwetsbare astronauten.

Een oplossing voor dit gevaar moet een nieuwe bacteriedodende coating zijn, die astronauten kunnen aanbrengen op oppervlaktes in het ISS. Duitse wetenschappers van de Beuth Hogeschool in Berlijn werkten samen met de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA om deze coating te ontwikkelen. Het middel heet ‘AGXX’ en bestaat uit de metalen zilver en ruthenium, en een op vitamines lijkende stof. Bij een eerste experiment werd een deel van de wc-deur van het ISS bedekt met AGXX. Na twaalf maanden bleek dit deel van de deur 80 procent minder bacteriën te bevatten dan een stuk van de deur zonder het middel. De wetenschappers zien potentie om mogelijk gevaarlijke bacteriën op het ISS te bestrijden.

Dit risico lijkt wel wat aangedikt, stelt Nathaniel Martin, hoogleraar biologische chemie aan de Universiteit Leiden. De meeste bacteriën die onderzoekers in het ISS vonden zijn resistent tegen één of meer antibiotica, maar dit soort organismen komt vrij veel voor, stelt Martin. Het is nog niet zo de astronauten te maken hebben met een ziekmakende bacterie die tegen alle antibiotica kan, wat wel zorgwekkend zou zijn. ‘Ook leven de meeste van de gevonden soorten gewoon op de menselijke huid. Er zit niets onverwachts tussen’.

Voorzichtigheid

Martin denkt dat het onderzoek vooral is verricht uit voorzichtigheid. Astronauten leven in een bijzondere omgeving en men wil alle mogelijke gezondheidsrisico’s voorkomen. ‘Je verwacht geen nare bacteriën daarboven, maar het kan geen kwaad om te experimenteren’, stelt Martin.

Bij dit experiment installeerden astronauten drie stalen platen op de wc-deur van het ISS. Op één plaat zat AGXX, één plaat was alleen bedekt met zilver en de laatste plaat had geen enkele dekkingslaag. Na zes, twaalf en negentien maanden namen de astronauten monsters van de platen. Het middel bleek met 80 procent afname relatief effectief, de plaat met alleen zilver had slechts 21 procent minder bacteriën.

Het edelmetaal komt veel voor bij de bestrijding van bacteriën. ‘Het is simpelweg giftig voor ze’, vertelt Martin. Wel noemt de hoogleraar enkele alternatieven. Een Brits bedrijf presenteerde onlangs een dekkingslaag zonder metalen maar met aminozuren, wat effectiever zou zijn. ‘Ook kan je bacteriën doden met ultraviolet licht of ontsmettingsalcohol. Dat laatste is alleen wel onhandig in ruimtes zonder zwaartekracht, waar alles rond kan zweven.’

Het toilet van het Internationale Ruimtestation ISS. Beeld NASA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden