Zijn kinderen opeens superslim geworden?

Voortdurend duiken ze op in het nieuws: kinderen die de meest fantastische wetenschappelijke ontdekkingen doen. Terwijl er alle reden is om dat te wantrouwen, stelt wetenschapsredacteur Maarten Keulemans.

Scène uit Harry Potter Beeld reuters

Kent de slimheid van de jeugd dan écht geen grenzen?

Eerst was er de Canadese jongen van 15 die een nog onbekende Mayastad ontdekte, en drie dagen later was er een 16-jarig Israëlisch meisje dat een nieuw wiskundig bewijs vond. In Finland hackte een jongen van 10 intussen Instagram; en in Israël vond een 12-jarige scholier een bijzonder amulet uit het oude Egypte. Zit er soms iets in de pakjes Wicky, of komt het door de Ritalin misschien?

Er is gelukkig ook nog mogelijkheid nummer drie: dat het met die genialiteit best meevalt. De Mayastad bleek bij nader inzicht gewoon een maisveld. En het wiskundige bewijs uit Israël was allang bekend: zie propositie 9 in boek III van de oude Griek Euclides.

Evenzo was het Finse jongetje dat Instagram hackte gewoon een van de honderden die daarin slaagde, in een door Facebook zelf opgezette 'vind-een-lek-in-onze-sites'-wedstrijd - en hoe knap ook, iemand moet dan natuurlijk de jongste zijn.

Ook het Egyptische amulet was bij nadere beschouwing toch wat minder wonderlijk: de scholier nam deel aan een archeologische publieksbijeenkomst waar men opgegraven materiaal doorvlooide, en het amulet zelf was niet erg uniek.

Maar een slim kind dat de experts te slim af is, is een klassieker, een thema dat diep is verankerd in de westerse cultuur, van Kleinduimpje en Hans en Grietje tot Harry Potter aan toe. Geen wonder dus dat de media (en u) er zo makkelijk in trappen.

Kind doet iets wonderlijks? Wauw. Maar geen reden om het nieuws te wantrouwen. Slimme kinderen doen dat soort dingen nu eenmaal, fluistert ons gevoel ons in. In werkelijkheid klopt er van de wonderverhalen doorgaans maar weinig, zo leert een blik in de archieven.

Ze zijn meestal overdreven, gebaseerd op een misverstand, of kwalijker, ingestoken door de commercie. Zoals de 13-jarige jongen die een nieuwe zonnecel had uitgevonden (in werkelijkheid had hij gewoon een scholierenwedstrijd gewonnen), de scholier die op snuffelstage bij een sterrenwacht een nieuwe planeet ontdekte (in een database waarin aan de lopende band planeten opduiken), of de tiener die 'het best bewaarde geheim van de wereld' had ontdekt (een pr-stunt van links-economische activisten).

Weer een andere keer hoorden we van een scholier die 72 miljoen dollar op de beurs had verdiend (het verhaal bleek van a tot z verzonnen), ontdekte een 10-jarig jongetje een nieuwe supernova (met hulp van zijn vader, zelf sterrenkundige) en vernamen we dat Bill Gates als 8- of 9-jarige de hele encyclopedie al had gelezen (hij is er ooit wel aan begonnen, maar haakte af).

Bill Gates Beeld ap

En de echte wonderkinderen? O natuurlijk: die bestaan. Ze behalen hun universitaire bul op hun elfde, of worden hoogleraar als ze nog geeneens 19 zijn.

Maar zelfs dat is geen garantie voor een wonder: van veruit de meeste superbollebozen hoor je, als ze eenmaal volwassen zijn, weinig bijzonders meer. Superslimme kinderen en belangrijke ontdekkingen vallen nu eenmaal meestal niet samen.

Achter de voortdurend herhaalde vertelling van de scholier die eventjes komt meekijken en prompt een belangrijke ontdekking doet die de wetenschappers misten, lijkt vooral een oude parabel te schuilen: die van de kleren van de keizer. Blijf bescheiden, en voel je niet te verheven, willen dat soort verhalen maar zeggen. Er is altijd wel ergens een slim klein jongetje of meisje dat het ook best kan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.