Zijn dochters waren zijn redding - ze konden hem beter kalmeren en begeleiden dan wij

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: Bianca Buurman, hoogleraar acute ouderenzorg.

Margreet Vermeulen
null Beeld Tzenko Stoyanov
Beeld Tzenko Stoyanov

Ik was 24 en werkte als verpleegkundige in het AMC. Op een dag kwam een oudere meneer binnen van 82 met een urineweginfectie. De infectie was snel onder controle, maar hij kreeg een zwaar delier met heftige hallucinaties. Hij zag beestjes op de muur. Hij zag mensen die er helemaal niet waren. Zo'n delier komt regelmatig voor bij oudere mensen als ze hoge koorts krijgen, na een narcose of als ze opeens in een andere omgeving terecht komen.

Sommige patiënten in een delier slapen veel en zijn nauwelijks aanspreekbaar. Deze patiënt was juist heel onrustig. Het delier was zo sterk dat we als team allemaal erg onder de indruk waren. Zijn gedrag was haast dierlijk, de geluiden die hij maakte ook. Praten kon hij niet meer. Er moest de hele dag op hem gelet worden om te voorkomen dat hij de infusen eruit trok, dat hij uit bed zou stappen of vallen. En als hij zichzelf had uitgeput, ging hij verkrampt in een foetushouding liggen.

Het personeel maakte zich grote zorgen. Gaat dit nog wel over? En zo ja, hoe komt hij er dan uit? Een delier - vooral bij oudere mensen - is niet ongevaarlijk.

Engelengeduld

We gaven hem haldol om de hallucinaties af te zwakken en slaapmiddelen om te proberen hem weer een dag- en nachtritme bij te brengen. Uiteindelijk moesten we hem ook fixeren. Dat is naar. Meestal gebruiken we daarvoor een Zweedse band - een gordel die je om de buik of polsen kunt doen. Maar dat werkte averechts. Daarom kozen we voor een verpleegdeken, een soort trappelzak die begint bij de hals en die strak over het matras getrokken wordt. Door zo'n verwarde patiënt als het ware in te bakeren hoop je dat hij zich veilig voelt, zoals je bij baby's wel ziet. Ruim twee weken lag deze meneer in de deken.

De patiënt had twee dochters die dag en nacht bij zijn bed zaten. Ze probeerden hem te kalmeren, gewoon door dicht bij hem te zijn. Ze hadden werkelijk engelengeduld, ze waren vol vertrouwen dat hun vader zou herstellen. Wij verpleegkundigen stonden schouder aan schouder met de dochters en ik besefte voor het eerst hoe belangrijk mantelzorgers zijn. Die twee waren echt zijn redding. Zij konden hem beter kalmeren en begeleiden dan wij.

Ik besefte ook opeens wat een beperkt beeld wij hebben van een patiënt. Wij zien de angstige, kwetsbare kant van iemand en als je niet oppast denk je: dit is hoe iemand is. Je hebt geen idee hoe iemand er fysiek en psychisch aan toe was voor de ziekenhuisopname - terwijl dat de uitgangspositie is waar je iemand naar terug wilt laten revalideren.

Die dochters openden ons de ogen voor wie hun vader werkelijk was. Een krachtige, levenslustige man die ondanks zijn hoge leeftijd mentaal en fysiek prima functioneerde. En die dat na zijn ziekenhuisopname weer zou gaan doen, was hun overtuiging. Ze kregen gelijk. Op de controle-afspraak een paar weken later kwam hij lopend binnen. We zagen een totaal andere man. Totaal niet angstig of zwak, maar energiek, sprankelend en ontwapenend.

De ervaring met deze patiënt én zijn dochters heeft mij doen kiezen voor de geriatrie. Ik ben mij gaan verdiepen in de impact die een ziekenhuisopname heeft op oudere patiënten en constateerde in mijn promotie-onderzoek dat zo'n 20 procent van de oudere patiënten kort na hun ontslag uit het ziekenhuis overlijdt. Dat sterftecijfer gaat flink omlaag als patiënten goede begeleiding krijgen. Inmiddels ben ik, 16 jaar later, hoogleraar acute ouderenzorg bij het AMC. Met dank aan deze man. En zijn dochters.

Van neurochirurg tot kinderarts: in deze serie vertellen artsen en zorgwerkers over die ene patiënt die hun kijk op het vak ingrijpend veranderde. Lees hier de verhalen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden