Ziekenhuis mengt zich in strijd tegen tabaksindustrie. Is dat wenselijk?

Wordt de zaak tegen de tabaksindustrie sterker nu een ziekenhuis zich erbij heeft aangesloten? En: hoe wenselijk is zo'n stap door een ziekenhuis?

Beeld anp

Ton Wurtz, stichting Rokersbelangen
'Ziekenhuizen zijn er om mensen te genezen, niet om strafzaken te doen.'

Wanda de Kanter, longarts in het Antoni van Leeuwenhoek en drijvende kracht achter de aangifte tegen de tabaksindustrie
'Tabaksfabrikanten maken hun producten willens en wetens extra verslavend en liegen structureel over de gevaren. Het gemene is: de gezondheidsschade ervaar je niet direct als je begint te roken, maar pas twintig jaar later. In mijn praktijk zie ik elke dag de verwoestende werking hiervan, maar als longarts kan ik in dat stadium vaak nog maar zeer beperkt helpen. Met preventie, en dus ook door de tabaksindustrie juridisch aan te pakken, kunnen we veel meer betekenen voor de gezondheid.'

Robert van de Graaf, verslavingsarts en coördinator Verslavingskunde Nederland
'Ik heb vandaag met wel tachtig mensen gebeld bij zorginstituten. Ik voorspel dat zeer binnenkort ook heel veel ggz-instellingen zich aansluiten bij deze aangifte. Tabaksfabrikanten halen alles uit de kast om hun dodelijke producten zo verslavend mogelijk te maken; het zijn drugsproducenten en drugsdealers.'

Peter Tak, emeritus hoogleraar strafrecht
'Toen ik in 2016 voor het eerst van deze aangifte hoorde, achtte ik de kans op vervolging door het Openbaar Ministerie zeer klein. Maar toen was het nog vooral een aangifte van één patiënt. Inmiddels hebben veel meer organisaties zich aangesloten bij de aangifte. Daardoor stijgt de druk op het OM om tot vervolging over te gaan. De kans dat dit gebeuren, acht ik nu een stuk groter.'

Ernst Kuipers, voorzitter van de raad van bestuur van het Erasmus MC en voorzitter van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra
'Het Erasmus MC richt zich op preventie en gezonde leefstijl, in de volle breedte. Daar geven we op veel verschillende manieren inhoud aan. Het doen van aangifte wegens mishandeling tegen welke industrie dan ook is een nieuwe ontwikkeling. We volgen dit met belangstelling en gaan hierover graag het gesprek aan met andere ziekenhuizen.'

Ton Wurtz
'Mensen maken wel meer onhandige gezondheidskeuzes in het leven. Je kunt wel bezig blijven met rechtszaken.'

Ernst Hulst, universitair docent recht en gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit
'Critici zeggen: het hek is van de dam, nu gaan ziekenhuizen zeker ook alcoholfabrikanten aanklagen. Maar dat is echt een ander verhaal. Sigaretten zijn veel verslavender en schadelijker dan alcohol.'

Wanda de Kanter
'Twee op de drie mensen die roken, sterven aan hun verslaving. Dat is van een totaal andere orde dan andere ongezonde levenskeuzes, zoals alcohol of fastfood. Een sigaret is helemaal nergens goed voor, maar louter schadelijk.'

Peter Tak
'Juridisch draait het hier om de vraag: heeft de fabrikant moedwillig de zaak bedonderd en is daardoor aantoonbare gezondheidsschade ontstaan? Voor zover ik weet is daar bij alcoholfabrikanten geen sprake van. Het alcoholpercentage staat gewoon op de fles. Bij de aangifte tegen de tabaksindustrie draait het onder meer om de vraag of ze hebben gesjoemeld door hun sigaret zo te ontwerpen dat die qua schadelijke stoffen relatief gunstig scoort in een laboratoriumtest, terwijl de schade in de praktijk veel groter is.

'Het heeft veel parallellen met de sjoemeldiesels van Volkswagen. Die zaak is uiteindelijk slecht afgelopen voor de autofabrikant, maar het blijft onzeker of de rechter tabaksfabrikanten gaat veroordelen. De bewijsvoering is een complexe zaak. '

Jan Hein Sträter, directeur VSK, branchevereniging sigaretten- en kerftabaksfabrikanten
'De aangifte ligt er al een tijdje, ons standpunt blijft hetzelfde. Wij hebben het volste vertrouwen dat de verkoop van een legaal, streng gereguleerd product geen misdaad is in Nederland en zien de beslissing van het OM met vertrouwen tegemoet. Het heeft er alle schijn van dat het Nederlandse strafrechtsysteem hier wordt ingezet ten behoeve van publiciteitsdoeleinden.'


Longarts Wanda de Kanter bestrijdt de tabaksindustrie op alle fronten, van de rechtszaal tot de televisiestudio

Tabaksfabrikanten zijn criminele multinationals, vindt longarts Wanda de Kanter (58). Ze bestrijdt de tabaksindustrie op alle fronten. En keihard.

In april 2016 kondigde advocaat Ficq aan de tabaksindustrie voor de rechter te slepen. 'Tabaksfabrikanten maken mensen opzettelijk ziek.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden