Zes uur slaap per nacht kan lichaam flink verstoren

Een week lang krap zes uur per nacht slapen is al genoeg om het concert van de moleculen die ons lichaam regelen flink te verstoren. Meer dan zevenhonderd genen blijken dan harder of juist minder hard te gaan werken, blijkt uit nieuw Brits onderzoek.

Een bezoeker doet mee aan een onderzoek tegen slaapstoornissen dat afgenomen wordt door een slaaplaborant. Beeld anp

Het gaat daarbij vooral om genen die allerlei subtiele onderhoudstaken verrichten aan cellen, maar ook bijvoorbeeld om genen die het immuunsysteem instellen. Van mensen die langdurig onregelmatig of te weinig slapen, is bekend dat ze meer kans hebben op allerlei aandoeningen, uiteenlopend van overgewicht en concentratiestoornissen tot infecties en hart- en vaatziekten. 'De door ons gevonden biologische processen zijn wellicht betrokken bij dergelijke negatieve gezondheidseffecten van slaapgebrek', schrijven de onderzoekers onder leiding van de geëmigreerde Nederlandse 'slaapprofessor' Derk-Jan Dijk in het vakblad PNAS.

'Zo onderhand zien we dat verschillende onderzoekslijnen in dezelfde richting wijzen', zegt in Groningen slaaponderzoeker Peter Meerlo. Proefdieronderzoek wijst bijvoorbeeld al langer uit dat slaapgebrek subtiele veranderingen aan organen veroorzaakt, de stofwisseling en de afweer een beetje verandert en de kans op ziekten vergroot. 'Dit is een belangrijke studie', vindt Meerlo. 'Een uurtje of zes slapen per nacht is voor veel moderne mensen de praktijk. En dit onderzoek laat zien dat er ook bij mensen allerlei moleculaire processen veranderen door te weinig slaap.'

De Britten, verbonden aan het vooraanstaande centrum voor slaaponderzoek van de universiteit van Surrey, lieten 26 vrijwilligers een week lang gemiddeld ruim vijfenhalf uur slapen en daarna een week gemiddeld 9 uur. Overdag stonden de proefkonijnen bloed af: daarin zitten sliertjes RNA die een graadmeter zijn voor welke genen er op dat moment op verschillende plekken in het lichaam aan het werk zijn. Bij slaapgebrek bleken er 711 genen anders te zijn afgesteld dan na een goede nachtrust. Honderden genen raakten hun 'ritme' van activiteit kwijt, bij nog eens enkele honderden was dat ritme merkbaar verstoord. Het orkest van de tienduizenden genen die een mensenlichaam aansturen, gaat na een paar te korte nachtjes dus in feite een iets ander muziekstuk spelen.

De volgende stap is te ontrafelen hoe het samenspel der genen, met laboratoriumnamen als GHRL, SLC2A3 of NR1D1, precies inwerkt op de gezondheid, weet ook Meerlo. 'Het gaat hier grotendeels om fundamentele processen. Wat dat precies betekent in termen van ziekte is niet zo gemakkelijk te zeggen. Het kan een indicatie zijn van een verhoogde gevoeligheid voor ziekte. Of het lichaam probeert zich te herstellen, dat kan ook.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.