Zelfs 's werelds beste Go-speler is nu overtuigd: de mens is inferieur

Er was nog een sprankje hoop. Zo lang de hoogst geklasseerde Go-speler ter wereld, Ke Jie, volhield dat een computer nooit van hem zou winnen, zou de mens slimmer blijven dan de machine. Nu is dat toch gebeurd, op tamelijk bizarre wijze.

'AlphaGo kan Lee Sedol dan wel hebben verslagen, mij kan het niet verslaan.'

Ke Jie speelde onlangs via internet een paar potjes Go tegen de geheimzinnige speler 'Master'. En hij verloor. Op 4 januari onthulde de geheimzinnige speler 'Master' zijn identiteit: hij was AlphaGo. Dit is het kunstmatige-intelligentieprogramma van DeepMind, zusterbedrijf van Google.

Die nederlaag is van grote betekenis. Go is een eeuwenoud, abstract strategisch bordspel dat 2.500 jaar geleden in China zijn oorsprong vond. Het geldt als het meest complexe denkspel. En lang werd gedacht dat Go geen prooi voor de computer zou kunnen zijn omdat het spel immuun is voor rekenkracht. Intuïtie speelt een belangrijke rol.

En juist in dat laatste worden ook computers steeds beter, nu artificiële intelligentie (AI) al lang niet meer gaat over brute rekenkracht. Pioniers als Alan Turing en John von Neumann legden na de oorlog de basis voor AI. Decennialang hobbelden de ontwikkelingen wat voort en konden alle beloftes uit science fiction-series niet worden waargemaakt.

De laatste paar jaar gaan de ontwikkelingen razendsnel, dankzij machine learning: machines gebruiken algoritmes om gegevens te verwerken, daarvan te leren en vervolgens een voorspelling te doen over iets anders in de wereld. Ongeveer zoals een kind leert. Bedrijven als Google voeden hun hongerige neurale netwerken met gigantische hoeveelheden data. Op die manier moet de foutmarge van voorspellingen richting nul gaan. Wat natuurlijk vooral bij zelfrijdende auto's cruciaal is.

Ondanks deze ontwikkelingen zag Ke Jie het spel Go als een Gallisch dorpje dat standhield tegen de Romein en. Toen een van de beste spelers ter wereld, de Koreaan Lee Sedol, vorig jaar werd verslagen door AlphaGo, was de wereld onder de indruk. Ke Jie niet: 'AlphaGo kan Lee Sedol dan wel hebben verslagen, mij kan het niet verslaan.'

Twintig jaar geleden bevond de toenmalige beste schaker van de wereld, Gary Kasparov, zich in een soortgelijke positie. Hij nam het op tegen de computer van IBM, Deep Blue genaamd. Het zou een peulenschilletje zijn, dacht hij: 'Ik ben straks niet alleen superieur over alle mensen, maar ook over de gehele planeet.'

Het pakte anders uit. De druk was te groot. De Rus had het gevoel het menselijk ras te moeten verdedigen tegen dit vreemde wezen: 'Ik ben het laatste bastion van de mensheid.' Kasparov ging steeds verkrampter spelen en verloor.

Je zou het natuurlijk ook de ultieme proeve van het menselijke vernuft kunnen beschouwen: het creëren van een apparaat dat uiteindelijk slimmer wordt dan zijn maker. Alleen zo wordt het niet altijd gezien. 'Er is blijkbaar bijna niemand die in de eenvoudigste machine de triomf ziet van het verstand over een oceaan van geploeter', schreef essayist Rudy Kousbroek ooit.

Ke Jie erkent nu zijn nederlaag. Maar hij legt het hoofd niet in de schoot, citeert website Quartz de Go-speler. 'Mensen hebben zich duizenden jaren lang verdiept in het spelen. Nu vertelt een computer ons dat we er naast zaten. Ik denk dat we niet eens de basics van Go weten.' De enige oplossing volgens Ke Jie: helemaal opnieuw beginnen en in de leer gaan bij de computer. De rollen zijn omgedraaid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden