Column Joost Zaat

Zeg maar wat een leven mag kosten

Ik heb het al druk genoeg als het duizenddingendoekje en overloopputje van de zorg,  maar nu moet ik ook nog werk van specialisten overnemen, zo besloten de boven mij gestelden vorige week, want de groei in zorgkosten moet afgeremd worden.

De zorg kostte in 2016 zo’n 83 miljard per jaar en als je de welzijnszorg erbij rekent zelfs 97 miljard. Huisartsen zijn goedkoop. Die krijgen nog geen 3 miljard. Ziekenhuiszorg is duur, daar ging in 2016 een miljard meer naar toe dan in 2015 namelijk 27 miljard. De duurste ziekenhuiszorg is die voor veel te vroeg geboren kindjes en die voor mensen aan het eind van het leven. Dure specialistische zorg moet volgens de minister afgeremd worden en daarom is er dus een ‘hoofdlijnenakkoord’.

Huisdokters moeten meer gaan doen. De boven mij gestelden noemen dan altijd dingen als diabeteszorg, controles bij hart-vaatziekten, huidvlekjes, knieklachten en zo. Ze weten blijkbaar niet dat ik al dertig jaar vrijwel alle patiënten met diabetes zelf zie, vrijwel alle huidvlekjes zelf weghaal en al jaren probeer patiënten tegen onzinnige controles te beschermen. En ik niet alleen, de meeste huisartsen doen dat al jaren.

Alleen al aan het verschil tussen 3 en 27 miljard kun je zien dat het financieel geen zoden aan de dijk kan zetten. Aan de ‘kostendrijvers’ kan ik ook niks doen: ik kan die kleine kindjes niet behandelen en de oncologische zorg met dure geneesmiddelen niet leveren. Ziekenhuizen zijn duur omdat ze daar dure dingen doen, dure gebouwen en dure spullen hebben en omdat daar veel personeel rondloopt. Ja, ze doen daar ook wel overbodige handelingen zoals te veel galblaas- of knieoperaties of zinloze routinecontroles. Die routinecontroles hoeven niet naar de huisarts, die moeten gewoon weg en overbehandeling in het ziekenhuis kan ik ook niet oplossen.

Al jaren waarschuwen zorgeconomen dat zorg onbetaalbaar wordt en dat de kosten van de zorg andere nuttige voorzieningen verdringen. Binnen de zorg kun je 100 miljard maar één keer uitgeven. Ze hebben een moeilijk beroep, misschien iets makkelijker dan dat van mij. Maar toch, ze moeten uitrekenen wat de zorg in Nederland kost en hoe we dat moeten betalen. In een recent, moeilijk leesbaar – en daardoor nauwelijks besproken  rapport van het Zorginstituut staat het keurig: een jaar toegevoegd leven in goede gezondheid (dat heet qualy) kost 74 duizend euro.

Als er een nieuwe behandeling is die per jaar meer kost, betekent dat – bij gelijkblijvend budget  er ergens anders minder zorg geleverd wordt en dus de ‘totale kwaliteit van leven van de hele bevolking’ kan afnemen. Zorg voor kankerpatiënten blijft buiten schot, en daardoor verdringt die heel dure zorg effectieve zorg voor andere aandoeningen, zoals die voor infectieziekten en oog- en ooraandoeningen.

Simpel: als iets heel duur is kun je minder andere nuttige spullen kopen omdat je portemonnee niet oneindig diep is. 

Tijd dus dat politici, artsen en de maatschappij niet meer weglopen voor de discussie ‘wat mag een jaar goed leven kosten’. Dat is effectiever dan werk over de schutting gooien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.