die ene patient Otto Dethmers

‘Ze kwam vaak naar de zaal waar ik piano speelde. Maand na maand zag ik hoe ze inleverde’

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: oncologieverpleegkundige Otto Dethmers (56).

Beeld André Jagt

‘Ik leerde haar kennen toen de borstkanker die eerder bestreden leek, na vijf jaar was teruggekomen. Marije was net moeder geworden, ze had met haar man een jongetje geadopteerd uit China, hij kwam soms mee naar onze afdeling. Vier jaar lang zag ik haar regelmatig, als ze langskwam voor een chemokuur. Ze had uitzaaiingen in haar botten, de behandelingen sloegen niet aan, er werd van alles geprobeerd maar we konden uiteindelijk alleen nog maar haar pijn en ongemak verlichten. Op het laatst kon ze niet meer lopen, ze kwam in een rolstoel terecht en kreeg zuurstof. We hadden een band, maar waar die uit bestond, is moeilijk te benoemen. Ik vond haar stoer, zoals ze zich staande hield.

Met haar schoonmoeder Janny kwam ze vaak naar de glazen zaal, de ruimte in ons ziekenhuis waar destijds activiteiten werden georganiseerd. Daar zag ik haar ook buiten werktijd. Ik ben een gepassioneerd pianist en ik speelde daar regelmatig op de vleugel, voordat ik aan mijn werk begon. Ze zat en luisterde. Maand na maand zag ik hoe ze inleverde. Dat demasqué vind ik na 22 jaar nog altijd het zwaarste deel van mijn werk: zien hoe patiënten bleek en vermoeid worden, vermageren of juist een dikke buik krijgen van het vocht dat ze vasthouden.

Marije overleed twee jaar geleden. Haar schoonmoeder bleef een jaar lang naar het ziekenhuis komen. Als ze wist dat ik piano speelde, kwam ze luisteren. Hier voelde ze zich vertrouwd, hier kenden we het verhaal van Marije en muziek kan zo helend en troostend zijn.

De vleugel staat nu in de centrale hal van het ziekenhuis. Twee keer per maand speel ik een half uur, meestal op vrijdag, voordat ik aan mijn late dienst begin. Patiënten, familie, artsen en verpleegkundigen: ze lopen langs, stoppen soms even, geven af en toe een schouderklopje. Er zijn patiënten die met infuus en al speciaal komen luisteren. Ik beschouw het als een cadeautje dat ik weggeef. Hoewel er laatst iemand zomaar 50 cent op de piano legde.

Alle patiënten die naar ons ziekenhuis komen hebben met kanker te maken. Vaak zijn ze bang. Ze zien op tegen een onderzoek, zijn angstig voor de uitslag die ze gaan horen, ze krijgen voor het eerst een chemokuur en hebben geen idee wat hun te wachten staat. Ze komen vaak uit het drukke verkeer, hebben gestrest naar een parkeerplaats gezocht, bang om te laat te komen. En dan stappen ze hier de hal binnen en horen ze opeens mooie muziek. Ik wil proberen om patiënten een beetje op hun gemak te stellen, ze te laten merken dat dit ook een plek is van hoop, dat er mooie dingen kunnen gebeuren. En dat we in elk geval ons best zullen doen om ze te gidsen door wat voor hen een onherbergzaam landschap lijkt, zodat ze niet verdwalen.

Ik gebruik graag hoge tonen, die dwarrelen zo heerlijk door de hal en maken nieuwsgierig naar meer. Je verwacht hier zwaarte, ik geef lichtheid. Ik speel wat in me opkomt, klassiek, modern, of eigen werk en dat verbind ik al improviserend met elkaar.

Mijn leven is goed omdat ik leer van mijn patiënten. Ik koester iedere zorgeloze dag die ik heb, omdat ik elke dag de andere kant meemaak. Ik zie patiënten als Marije, die net zo zorgeloos waren als ik en door een foute uitslag hun leven van de rails zagen lopen. Als ik na mijn werk buiten kom, de vogels hoor fluiten en de zon zie schijnen, dan realiseer ik me elke keer opnieuw hoe waardevol het is dat ik gewoon naar huis kan, de zorgeloosheid tegemoet. Dat gevoel wil ik delen met al die patiënten om mij heen die veel slechtere kaarten trekken in het leven. En dat doe ik met mijn pianospel.

Marije is op een vrijdag gecremeerd. Ze hield van Amsterdam, daarom vroeg haar schoonmoeder me of ik die ochtend in het ziekenhuis Aan de Amsterdamse Grachten wilde spelen. Dat heb ik gedaan, en ik heb aan haar gedacht.’

Eerdere afleveringen van deze rubriek zijn gebundeld in Die ene patiënt (Ambo Anthos, € 16,99) en zijn ook hier te lezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden