Worden vrouwen die veel contact hebben tegelijk ongesteld?

In studentenhuizen, gevangenissen, nonnenkloosters en op andere plekken waar vrouwen samenleven, schijnt de voorraad tampons én chocola vaak in dezelfde periode van de maand te worden aangevuld. Bij vrouwen die intensief contact met elkaar hebben zou de menstruatie op den duur synchroon gaan lopen. Klopt dat?

Maandverband.Beeld ThinkStock

Het verschijnsel staat bekend als het McClintock-effect en is vernoemd naar de Amerikaanse psycholoog die het in 1971 voor het eerst beschreef. Martha McClintock vroeg 135 vrouwen in een studentenhuis om een half jaar lang de begindag van hun menstruatie bij te houden. Bij de studentes die hecht contact hadden, nam het tijdsverschil tussen die begindagen af.

Volgens de psycholoog wordt de menstruatie gelijkgeschakeld onder invloed van feromonen, chemische signaalstoffen in zweet en bloed. Daarmee zouden vrouwen het tijdstip van elkaars eisprong kunnen beïnvloeden. Het bewijs kwam uit een experiment: vijf vrouwen kregen regelmatig okselzweet van een andere vrouw op hun bovenlip gesmeerd. Na verloop van tijd schoof het tijdstip van hun menstruatie op in de richting van de zweetdonor.

Lesbische stellen
Herhaling van het menstruatie-onderzoek leverde wisselend resultaat op. In studentenhuizen dook het effect de ene keer wel op en de andere keer niet, bij vrouwelijke basketbalspelers en lesbische stellen werd het niet gevonden maar bij werkende vrouwen en moeders en dochters weer wel.

Het finale oordeel kwam een paar jaar geleden, toen de Amerikaan Jeff Schank een omvangrijke studie naar het verschijnsel publiceerde: 186 vrouwen, een jaar lang gevolgd en géén effect. Schank, een psycholoog met een voorliefde voor wiskunde, beschreef ook waarom gelijkschakeling van menstruatiecycli theoretisch onmogelijk is: de cyclus van een vrouw heeft steeds een andere lengte en aan die variatie is geen touw vast te knopen. In een groep vrouwen zijn er daardoor altijd wel een paar die gelijktijdig ongesteld zijn, maar dat is puur toeval. Zo kan het idee ontstaan dat menstruaties synchroon lopen, terwijl dat na een paar maanden alweer voorbij is.

Lichaamsgewicht
De lengte van de cyclus hangt ondermeer af van het lichaamsgewicht, zegt de Nijmeegse hoogleraar gynaecologie Jan Kremer. Hormonen in het vetweefsel verlengen de cyclus. Ook de eicelvoorraad speelt een rol. 'Vrouwen van 18 komen gemiddeld uit op 32 dagen, vrouwen van 45 op 24 dagen. Hoe meer eicellen, hoe langer de onderlinge strijd wie het eitje van de maand wordt. Een oudere vrouw heeft nog maar een paar eicellen klaar liggen en dan wordt sneller duidelijk wie de winnaar is.' Bij de meeste vrouwen is de lengte van de cyclus steeds weer een verrassing, zegt Kremer: het kan vier weken duren voordat de eicel is geselecteerd, en soms maar twee.

En al die positieve studies dan? Schank ontdekte daarin tal van methodologische fouten. Ook het zweetexperiment bleek dubieus. De onderzoeker wist welke vrouwen zweet op hun bovenlip kregen en welke niet. Het zweet was namelijk van haarzelf.

Ook een vraag voor de rubriek 'Gezond'? Mail naar gezond@volkskrant.nl

Nonnen.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden