Winnaar Spinozapremie 2010: Marijn Franx, sterrenkundige

Astronoom Marijn Franx van de Leidse Sterrewacht bestudeert de evolutie van sterrenstelsels. Daarbij maakt hij gebruik van de grootste telescopen op aarde en in de ruimte, waaronder de Europese Very Large Telescope in Chili en de Hubble Space Telescope.

Franx (1960) was op de middelbare school al een wiskundige bolleboos, en nam onder andere deel aan de internationale Wiskunde Olympiade. Toen hij in Leiden ging studeren, twijfelde hij tussen wis- en natuurkunde. De reden dat hij uiteindelijk sterrenkunde ging doen, was dat hij die keuze op die manier een tijdje kon uitstellen.

Dankzij de inspirerende colleges en begeleiding van Leidse topastronomen als Henk van de Hulst, Harry van der Laan en Tim de Zeeuw is Franx de sterrenkunde trouw gebleven. Na zijn promotie, in 1988, werkte hij vijf jaar aan de Harvard-universiteit, waar hij voor het eerst in aanraking kwam met het onderzoek aan verre sterrenstelsels. Doordat hun licht er miljarden jaren over doet om op aarde aan te komen, zie je die zoals ze er lang geleden uitzagen. Zo is de vroege evolutie van die stelsels te achterhalen.

Nieuwe, grote telescopen en gevoelige detectoren maken het tegenwoordig mogelijk om ruim twaalf miljard jaar terug te kijken in de tijd. Samen met zijn collega's ontdekte Franx onder andere dat er in de jeugd van het heelal botsingen en geboortegolven van nieuwe sterren plaatsvonden. Ook ontdekte hij zeer compacte sterrenstelsels in de prille jeugd van het heelal.

De Spinozapremie stelt hem straks in staat om meer tijd vrij te maken voor eigen onderzoek, en om de gedetailleerde waarnemingen van de toekomstige James Webb Space Telescope (JWST) te analyseren. Franx is lid van de Science Working Group van de JWST, waarvan de lancering gepland staat voor 2014.

Daarnaast wil Franx een deel van de NWO-premie aanwenden voor outreach-activiteiten, zoals de ontwikkeling van astronomische iPhone-apps en andere 'leuke dingen voor de jeugd'.

Winnaar Spinozapremier 2010: Marijn Franx (NWO) Beeld
Winnaar Spinozapremier 2010: Marijn Franx (NWO)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden