Klopt dit wel? Zomerkleding

Wie slippers draagt is minder productief

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: met slippers aan ben je minder productief.

Van wie komt de claim?

Werken tijdens een hittegolf is geen pretje. Luchtige kleding biedt soelaas. Maar draag geen slippers, want daardoor komt je brein in vakantiemodus en ben je minder productief. Dat vertelde psycholoog Mark Tigchelaar van trainingsbureau Focus Academy vorige week op BNR Nieuwsradio.

Klopt het?

In de wetenschappelijke literatuur vinden we niets over slippers en arbeidsproductiviteit. Tigchelaar heeft zelf ook geen weet van een dergelijke studie. ‘Ik baseer mij op gelieerd onderzoek naar priming’, zegt hij over de telefoon.

Bij dit type onderzoek probeert men gedrag en gedachten van mensen te sturen met onbewuste prikkels. Als voorbeeld noemt de psycholoog een Amerikaans experiment uit 2012 waarbij proefpersonen hoger scoorden bij cognitieve testjes als zij een witte doktersjas aandeden. 

Bij een dokter denk je aan iemand die zeer nauwgezet werkt. Doe zo’n doktersjas aan en er gaat dus – onbewust – een knop om in je brein waardoor je meer gefocust bent. Logisch. Toch?

Tigchelaar begeeft zich op glad ijs. De resultaten uit dergelijke onderzoeken spreken tot de verbeelding, halen regelmatig krantenkoppen maar blijken achteraf vaak onjuist, of op zijn minst voorbarig. Dat geldt ook voor de doktersjassenstudie. Het onderzoek werd dit jaar nagebootst in vier laboratoria in de VS met in totaal tien keer zoveel data als in de oorspronkelijke studie. De onderzoekers vonden nul effect.

Tigchelaar verwijst ook naar de Britse ‘modeprofessor’ Karen Pine. Laat mensen een T-shirt aandoen met Superman-logo en ze voelen zich sterker, schreef zij in haar boek Mind What You Wear. Dat bleek uit een experiment met studenten. Naar meer achtergrondinformatie kun je echter lang zoeken: een wetenschappelijke publicatie hierover is nooit verschenen.

Psycholoog Maarten Derksen, van de Rijksuniversiteit Groningen, vindt het ‘gevaarlijk om zo aan het speculeren te slaan’. ‘Kleding kan je gevoel beïnvloeden. Daar zijn wel duidelijke aanwijzingen voor. Maar of het ook een effect heeft op basale cognitieve processen zoals aandacht, is een tweede. De laatste zes jaar worden veel replicatiestudies gedaan. Van eerder gevonden effecten blijft vaak weinig over.’

Emeritus hoogleraar Ad Pruyn van de Universiteit Twente wijst erop dat de sociale psychologie in zwaar weer verkeert. ‘Zo’n uitspraak over slippers doet het vakgebied geen goed. We kunnen niet zomaar van alles roepen. En eerlijk gezegd zie ik de logica achter de stelling niet eens. Misschien gaan werknemers juist harder werken met slippers aan omdat ze eerder klaar willen zijn zodat ze op terras kunnen gaan zitten.’

Tigchelaar lijkt zelf ook een beetje te balen van zijn uitspraak. ‘De presentator begon over zomerkleding. Hij stelde een vraag over slippers die ik niet zag aankomen. Ik denk dat slippers de arbeidsproductiviteit beïnvloeden, maar ik verwacht niet dat het een dramatisch effect heeft.’

Conclusie

Dat je met slippers aan minder productief zou zijn is zeer speculatief.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden