Wie helpt TNO naar de maan?

Gerard Blaauw, directeur van de ruimtevaartactiviteiten van TNO in Delft, is op zoek naar een kleine 10 miljoen euro voor een maanlanding.

Begin deze maand kreeg Blaauws projectgroep van zeven man groen licht van de Raad van Bestuur van TNO om tot eind 2009 tijd en geld in Moon4You te blijven steken. Een paar Nederlandse ruimtevaartbedrijfjes hebben hun medewerking inmiddels toegezegd. En geologen Wim van Westrenen en Gareth Davies van de Vrije Universiteit – partner in het project – dienen volgende week hun eerste onderzoeksvoorstel in bij NWO.

Volgens technisch specialist Erik Laan van TNO is het Nederlandse instrument op papier klaar, en is de helft van de componenten al in huis. Het gaat om een zogeheten Raman/LIBS-spectrometer die met behulp van een laserstraal kleine bodemmonsters verdampt om vervolgens te meten welke atomen erin voorkomen. Daarnaast wordt met een tweede laserstraal ook de mineralogische samenstelling nauwkeurig vastgesteld. TNO ontwikkelde al een prototype van het instrument voor de toekomstige Europese Marslander ExoMars.

Dat het instrument eerder al op de maan uitgestest kan worden, is indirect te danken aan Google. In navolging van de X Prize voor de eerste commerciële bemande ruimtevlucht loofde Google twee jaar geleden de Google Lunar X Prize uit: 20 miljoen dollar (13,7 miljoen euro) voor het eerste commerciële bedrijf dat er vóór 2013 in slaagt een zachte maanlanding te maken, minimaal 500 meter af te leggen, en HDTV-beelden naar de aarde te seinen. En nog eens 5 miljoen als je ijs in de maanbodem aantoont, ruimtevaart-hardware uit het Apollo-tijdperk vastlegt, of tot 5 kilometer weet te komen.

Odyssey Moon Limited, gevestigd op het eiland Man, was de eerste van de inmiddels negentien deelnemers aan de competitie. Samen met het Canadese ruimtevaartbedrijf MDA (MacDonald Dettwiler Associates) werkt Odyssey Moon aan een maanlander van ruim 100 kilogram, MoonOne. Aan boord: een testantenne voor een radiotelescoop op de maan, een mosterdplantje in een miniatuur-kas, en een capsule met wat as van rijke excentriekelingen die de maan als laatste rustplaats verkozen. En misschien de Nederlandse Raman/LIBS-spectrometer.

Drie kleine Nederlandse ruimtevaartbedrijven – Cosine in Leiden, Bradford Engineering in Heerlen en Science & Technology in Delft – hebben inmiddels 160 duizend euro vrijgemaakt voor de doorontwikkeling van de spectrometer. Het ministerie van Economische Zaken verviervoudigt dat, zodat er genoeg geld is om laboratoriumtests uit te voeren op kleine bodemmonsters onder ‘maanomstandigheden’. De ‘Marskamer’ aan de VU zal daartoe worden aangepast, aldus Van Westrenen – op de maan heerst een vacuüm en schommelt de temperatuur tussen 100 graden boven nul en 150 graden onder nul.

Volgende maand buigen Blaauw en zijn medewerkers zich over de pr-aspecten van het Moon4You-project. Ideeën zijn er volop: een internetwedstrijd voor een goede naam, een microchip met boodschappen of namen van aardbewoners, een mini-lichtkrant op de robotarm van het instrument waarop sms-boodschappen van tv-kijkers vertoond worden.

Als de eerste 1,5 miljoen euro voor 2010 over vier maanden niet binnen zijn, stopt de verbintenis van TNO. Maar zelfs dan zou Laan de moed niet opgeven. ‘Dan heb ik nog een half jaar om er in mijn vrije tijd mee door te gaan.’

Foto van de eerste maanlanding. (EPA)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden