Wetenschappers zien hoe zikavirus babybrein vernielt

Voor het eerst hebben wetenschappers met eigen ogen gezien hoe het zikavirus de groei van embryonaal hersenweefsel door de war schopt. Opnieuw een zeer sterke aanwijzing dat het virus verantwoordelijk is voor de toename van het aantal gevallen van microcefalie (klein-breinsyndroom) in Brazilië, schrijven ze in vakblad Cell Stem Cell.

Het virus blijkt met name embryonale cellen aan te vallen die bezig zijn uit te groeien tot hersenschors, de cruciale, gekronkelde buitenlaag van het brein. In het laboratorium deed het virus er slechts drie dagen over om een heel petrischaaltje vol met zulke 'corticale voorlopercellen' te infecteren.

In schaaltjes met andere soorten weefsel raakten ook wel wat losse cellen besmet, maar verspreidde de infectie zich niet. Bovendien blijkt het virus hersenschorscellen te verwoesten en konden besmette cellen zich minder goed delen: een sterke aanwijzing dat bij besmette foetussen de hersenschors niet goed zal groeien.

Op heterdaad betrapt

Ook bleek in de besmette cellen de verdediging tegen het virus niet goed op gang te komen. Dat het zikavirus microcefalie geeft, staat enigszins ter discussie, omdat het virus na een besmetting niet goed meer is aan te tonen, en omdat het kleinhoofdigheidssyndroom meerdere oorzaken kan hebben. Maar al meerdere keren betrapten artsen het virus op heterdaad, levend en wel in het hersenweefsel van misvormde baby's.

'Hoewel ons onderzoek niet definitief bewijst dat het zikavirus microcefalie veroorzaakt, is het zeer veelzeggend dat de cellen die de hersenschors vormen zo gevoelig zijn voor het virus en dat hun groei door het virus verstoord kan worden', aldus hoogleraar neurologie en onderzoeksleider Guo-li Ming van het Johns Hopkins Instituut voor celonderzoek in een verklaring. 'Dit verklaart mogelijk het verband met microcefalie.'

Hoe zit het nu echt?
Heeft landbouwgif iets met zika te maken? Waarom geeft zika in Afrika geen problemen? Alle vragen én antwoorden over zika en het larvengif.

Wilde speculaties

Dat Ming zich voorzichtig uitlaat, komt doordat de bevindingen nog maar uit het petrischaaltje komen. Raadselachtig is nog hoe het virus erin slaagt om na overdracht per muggenbeet het brein van de zich ontwikkelende foetus te bereiken. De wetenschappers willen hun besmette celkweken nu laten opgroeien tot minibreintjes, om beter te volgen wat er dan precies gebeurt.

Sinds het zikavirus eind vorig jaar voor het eerst opdook in Zuid-Amerika, heeft het daar 31 landen bereikt. In acht landen kwamen extra gevallen van de verlammingsziekte Guillain-Barré aan het licht; alleen in Brazilië zijn tot dusver hogere aantallen microcefalie vastgesteld, met allerlei wilde speculaties dat er iets anders aan de hand zou zijn als gevolg.

Over het zikavirus doen de wildste geruchten de ronde. De Volkskrant zette ze op een rijtje.

Hoewel experts niets op voorhand uitsluiten, is inmiddels wel duidelijk dat een van de oorzaken van de Braziliaans paniek overrapportage is, van ongeruste ouders die ten onrechte denken dat hun pas geboren baby een te klein hoofdje heeft. Een andere mogelijkheid is dat de kleinhoofdigheid in andere landen nog niet zo opvalt, omdat de bevolking er minder groot is, het virus er later arriveerde en omdat voorlichtingscampagnes er hun werk doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden