Wetenschappers ontdekken 59 trucs waarmee parkinsonpatiënten zichzelf laten lopen

Bewegen als een stierenvechter, vooruitstappen als in een schermduel, schaatsen op het parket, of stappen zetten op het ritme van een metronoom; het zijn slechts vier van de 59 technieken die parkinsonpatiënten zelf hebben uitgedokterd om te kunnen blijven bewegen.

Beeld Colourbox

Dat blijkt uit een studie van onderzoekers van het Nijmeegse Radboudumc, die maandag is gepubliceerd in vakblad Jama Neurology. Loopstoornissen zijn een veelvoorkomend probleem bij de ziekte van Parkinson. Een van de opmerkelijkste uitingsvormen is het ‘bevriezen’: patiënten lijken van het ene op het andere moment te zijn vastgelijmd aan de vloer, waardoor een eenvoudige stap zetten plots een onmogelijke opgave is. 

Naast de enorme impact die het heeft op de kwaliteit van leven als elk klein wandelingetje een verzoeking is, kan dat bevriezen ook gevaarlijk zijn: niet zelden raken patiënten uit balans en vallen ze om.

Maar patiënten kunnen trucs verzinnen om de bevriezingsblokkade te omzeilen, vertelt Jorik Nonnekes, revalidatiearts in Nijmegen en hoofdauteur van het artikel. ‘De loopautomatismen in het brein worden door parkinson beschadigd. Daarom moeten patiënten hun aandacht heel specifiek verplaatsen naar een andere manier van voortbewegen. Dan lukt het vaak wel.’

Complete catalogus

Casestudies, waarin specifieke, bijzondere trucs van parkinsonpatiënten worden beschreven, waren er al genoeg, maar nu hebben de Nijmeegse onderzoekers – met behulp van collega-parkinsonspecialisten wereldwijd – gepoogd een complete catalogus van de compensatiemethoden aan te leggen. Zij vonden dus 59 verschillende manier van voortbewegen, die zij hebben onderverdeeld in zeven categorieën – van interne cues (zoals tellen) tot het gebruik van hulpmiddelen als fiets of step.

Daartoe bekeken zij honderden thuisvideo’s van patiënten, die waren gevraagd hun vindingrijkheid op te nemen. ‘Patiënten zijn heel enthousiast en trots als ze iets nieuws hebben ontdekt, dus zij werken hier graag aan mee.’ Het zijn soms bizarre video’s: een man die schuifelend centimeters vooruit komt, totdat hij begint te hardlopen, en in stevig tempo een heuvel op- en afrent. Een man die wandelend enorme balansproblemen heeft, maar op een crossfiets met het grootste gemak een trap afrijdt.

Frustrerend

Volgens Nonnekes is het van belang dat behandelaars en patiënten nu een complete lijst van mogelijke technieken hebben. Zo kunnen patiënten, samen met een fysiotherapeut, sneller tot een geschikte compensatietechniek komen. Die blijken namelijk per patiënt erg te kunnen verschillen – wat voor de ene patiënt een doorslaand succes is, werkt voor de volgende patiënt juist averechts. De zoektocht naar een goede techniek kan daardoor frustrerend en tijdrovend zijn. 

Nonnekes: ‘De volgende stap is daarom dat we een compensatietechniek beter kunnen koppelen aan typen patiënten. We onderzoeken nu hoe we van tevoren kunnen voorspellen welke patiënt baat heeft bij welke techniek.’

Rob de Bie, hoogleraar neurologische bewegingsstoornissen aan het Amsterdam UMC en niet betrokken bij het onderzoek, noemt het artikel ‘een leuke manier om alle compensatietechnieken eens naast elkaar te zien’. Maar, zegt hij, voor behandelaars is de collectie ‘meer van hetzelfde’.

Nonnekes bestrijdt dat: ‘We zien dagelijks in de praktijk dat behandelaars geen of slechts één compensatiestrategie toepassen. Daaraan kan nu een einde komen.’

Meer over de ziekte van Parkinson

Zonder blindedarm minder parkinson: onderzoek bevestigt vermoeden dat ziekte in de darmen begint.

Deze drugsverslaafden kregen in 48 uur parkinson in een ver stadium: hoe is dat mogelijk?

ParkinsonTV moet een integraal onderdeel worden van de strijd tegen de ziekte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.