Wetenschappers maken radicaal nieuwe pijnstiller zonder bijwerkingen

Een krachtige pijnstiller zonder vervelende bijwerkingen, dat is de heilige graal van de pijnbestrijding waar wetenschappers al sinds de ontdekking van opium naar op zoek zijn. Een team van Amerikaanse en Duitse wetenschappers zet een belangrijke stap in de richting van zo'n middel. Hoewel het nieuwe molecuul, PZM21 gedoopt, alleen nog is getest op muizen reageren experts enthousiast.

Beeld anp

'Dit is sensationeel', zegt Frank Huygen, hoogleraar pijngeneeskunde aan het Erasmus MC en niet betrokken bij de nieuwe studie. 'Precies de resultaten waar we al jaren naar hunkerden. Een jaloersmakend onderzoek.'

Geen bijwerkingen

Bij de meeste studies naar nieuwe geneesmiddelen wordt geëxperimenteerd met chemische varianten van bestaande medicijnen. Het Amerikaans/Duitse team, dat de resultaten publiceert in Nature, koos voor een radicaal andere aanpak. In computersimulaties lieten de onderzoekers miljarden verschillende chemische structuren koppelen aan de morfinereceptor in het brein. De wetenschappers letten bij de simulaties ook goed op of de nieuwe middelen in potentie delen van de hersenen beïnvloeden die kunnen zorgen voor bijwerkingen als opstopping of ademhalingsproblemen; iets waar veel andere pijnstillers berucht om zijn.

Zo kwamen de onderzoekers tot een aantal veelbelovende moleculen, die op het oog maar weinig verwantschap hebben met traditionele pijnstillers. Een van die middelen, PZM21, kwam sterk uit de bus bij proefdieronderzoek. Muizen werden op een hete plaat gezet, waarna onderzoekers turfden of ze hun pootjes optrokken, eraan begonnen te likken of van de plaat af probeerden te springen. Het nieuwe stofje bleek de pijn net zo goed te stillen als morfine. Bovendien zagen de onderzoekers bij PZM21 geen bijwerkingen. Ook leken de muizen niet verslaafd te raken het spul; zo bleven ze niet langer hangen in ruimtes waar het middel werd toegediend, iets wat bij verslavende middelen doorgaans wel gebeurt.

Verslavingsgevoeligheid

De negatieve bijwerkingen van pijnstillers staan vooral in de Verenigde Staten hoog op de politieke agenda. Het Amerikaanse congres trok deze zomer 1,1 miljard dollar extra uit voor nieuw onderzoek om de verslavingsgevoeligheid van pijnstillers te dempen. Volgens de laatste cijfers van het Centers for Disease Control and Prevention gingen in 2014 meer dan 14.000 mensen dood vanwege een overdosis pijnstillers.

'Hoewel die middelen in Nederland minder makkelijk te verkrijgen zijn, zijn verslavingsgevoeligheid en bijwerkingen ook hier een duidelijk probleem', zegt Huygen. 'Het is altijd oppassen met te vroeg juichen bij doorbraken in het laboratorium. Misschien blijkt over een jaar dat het nieuwe middel toch voor onverwachte bijwerkingen zorgt bij mensen. Maar dit is absoluut een veelbelovende nieuwe pijnstiller waar mogelijk miljoenen mensen profijt van kunnen hebben en die we dus verder moeten testen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.