Wetenschappers laten rat krimpen en maken hem doorzichtig

Wat ligt daar nou op de lichtbak? Het is een doorzichtig gemaakte rat, gekrompen tot nog maar een derde van zijn oorspronkelijke grootte. Een opvallend, nieuw kunstje van wetenschappers, die zo het binnenste van proefdieren en weefsels beter kunnen bekijken.

Beeld Ertürk, Pan, Cai, Quacquarelli and Ghasemi / Nature Methods

De Duitse celbioloog Ali Ertürk en zijn team verkreeg de doorzichtige dieren door de overigens al dode rattenlijfjes met chemicaliën te ontdoen van water en vetten, en ze vervolgens in een vloeistof te leggen die werkt als een soort lens. Wat je overhoudt is 'net een doorzichtige plastic muis die je kunt buigen', aldus Ertürk tegen vakjournalisten.

Ideaal om aandoeningen te bestuderen waarbij je het hele zenuwstelsel wilt overzien, zoals alzheimer en epilepsie, schrijft Ertürks team in Nature Methods. Ook is met de nieuwe methode beter te volgen hoe tumoren uitzaaien, denkt de onderzoeker van de Ludwig Maximilians Universiteit in München.

De belangrijkste vernieuwing op al bestaande doorkijktechnieken is dat in Ertürks doorzichtige ratten fluorescerende moleculen bewaard blijven. Dat is belangrijk, want oplichtende stofjes worden bij medisch onderzoek zeer vaak gebruikt, als een soort markeerstift om bepaalde cellen en weefsels terug te vinden. Als bewijs maakten de onderzoekers foto's van hun doorkijkratten waarop het gehele zenuw- en bloedvatstelsel oplicht, in kerstboomachtige groene en rode kleuren. Bij een ander experiment vond Ertürk therapeutische 'stamcellen' terug die vooraf bij de dieren waren ingespoten.

'Een mooie uitbreiding van de mogelijkheden', beaamt bioloog Tonny Lagerweij, die aan het VUmc al jaren met een iets andere techniek werkt. Wellicht wordt het ooit normaal om ook weefselmonsters van menselijke patiënten doorschijnend te maken, oppert hij. 'Ik hoop dat dat de toekomst wordt. Deze techniek werkt in elk geval ook bij humaan weefsel. Al heb je het dan niet over hele mensen, of hele organen', benadrukt hij.

Dat de behandelde ratten krompen, is een bijwerking van het onttrekken van het water. En misschien is het een voordeel: er past zo meer rat onder de microscoop. 'Dat klinkt misschien flauw', zegt Lagerweij, 'maar zo bespaar je schijfruimte. Belangrijk, want de databestanden waarmee we werken zijn gigantisch. Computerkracht is echt de beperkende factor.'

Dan heet de techniek nog 'ultimate DISCO' ook. Een eerbetoon aan de jaren zeventig, met die proefdieren die eruit zien alsof ze op de dansvloer zijn omgevallen terwijl ze vol overgave de Saturday Night Fever dansten? Welnee. DISCO staat gewoon voor '3D Imaging Of Solvent-Cleared Organs', bezweert Ertürk.

Beeld Ertürk, Pan, Cai, Quacquarelli and Ghasemi / Nature Methods
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden