Nieuws

Wetenschappers bekijken ‘superworm’ die piepschuim eet, met hoop op toepassing in recycling

Australische wetenschappers hebben in detail bestudeerd hoe keverlarven piepschuim verorberen. De enzymen die hierbij een rol spelen, kunnen mogelijk ooit gebruikt worden voor recyclingprocessen in de industrie.

Ernst Arbouw
Larve van de keversoort Zophobas morio. Beeld Hung Vu / Universiteit van Queensland
Larve van de keversoort Zophobas morio.Beeld Hung Vu / Universiteit van Queensland

Ze hebben als bijnaam ‘superworm’, vooral omdat ze uitstekend geschikt zijn als reptielenvoer, maar de larven van de keversoort Zophobas morio beheersen een truc die met recht het predicaat ‘super’ verdient: ze lusten polystyreen. Piepschuim dus. Onderzoekers van de Universiteit van Queensland in Brisbane (Australië) bekeken hoe de diertjes precies overleven op een polystyreendieet. Het resultaat verscheen donderdag in het tijdschrift Microbial Genomics.

Dat larven van de Zophobas morio op een of andere manier overleven op polystyreen, was al langer bekend. De ontdekking van die ongebruikelijke voedselkeuze wordt toegeschreven aan een groep middelbare scholieren van een eliteschool op de Filipijnen. De Australische onderzoekers wilden vooral weten hoe de beestjes de lange polymeerketens omzetten in bruikbare energie. Daarvoor richtten zij zich op bacteriën in de spijsvertering van de larven. De enzymen die de micro-organismen gebruiken bij het omzetten van het materiaal zouden in theorie ooit gebruikt kunnen worden in een industrieel recyclingproces.

Afbraak van plastics

Het is niet voor het eerst dat wetenschappers kijken naar een mogelijke rol voor micro-organismen bij de afbraak van plastics. Japanse onderzoekers vonden in 2016 op een vuilnisbelt in het stadje Sakai een bacterie die de kunststof polyethyleentereftalaat (PET) kon verteren. Duitse onderzoekers vonden een bacterie die kan overleven op een dieet van polyurethaan (PU).

Milieubiotechnoloog Mark van Loosdrecht, hoogleraar aan de TU Delft en zelf niet bij dit onderzoek betrokken, noemt het Australische werk een ‘solide studie’. Hij wijst wel op een tekortkoming: de onderzoekers vonden wel enzymen die een rol spelen bij de afbraak van styreen, maar hoe de Zophobas morio de lange ketens polystyreen opknipt naar losse moleculen styreen, wordt niet duidelijk.

‘Ik vermoed dat dat eerder een fysisch-chemisch proces is, en niet iets bacterieels. Heel simpel gezegd: evolutie werkt vrij goed. Als het voor een bacterie eenvoudig was om lange polymeerketens om te zetten naar bruikbare moleculen, dan zouden we dat wel vaker zien gebeuren.’

Kleine gewichtstoename

Van Loosdrecht wijst erop dat de larven weliswaar konden overleven op polystyreen, maar dat de beestjes niet echt floreerden. In drie weken tijd vertoonden de piepschuimeters nauwelijks gewichtstoename, terwijl een controlegroep op een normaal dieet wel aankwam. Hij is voorzichtig als het gaat om de vooruitzichten van bio-installaties waarin polystyreen of andere kunststoffen op grote schaal geschikt worden gemaakt voor hergebruik. ‘Dit onderzoek is nog ver verwijderd van een praktische toepassing.’

Wereldwijd wordt jaarlijks 15,6 miljoen ton polystyreen geproduceerd, genoeg om de hele gemeente Groningen, inclusief de dorpen Haren en Ten Boer, te bedekken met een laag van 2,5 meter piepschuim. Slechts een klein deel daarvan wordt hergebruikt. De kunststof wordt gebruikt als isolatiemateriaal in de bouw, in verpakkingen en bijvoorbeeld voor isolerende koffiebekers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden