Wetenschappers achterhalen kleur kleine bosdinosaurus

Psittacosaurus

Op basis van pigmentdeeltjes gevonden in een fossiel zijn wetenschappers erin geslaagd de kleuren te achterhalen van de Psittacosaurus, een dinosaurusje dat 120 miljoen jaar geleden leefde.

Kleurenreconstructie van de kleine bosdinosaurus, ook wel 'papegaaireptiel' genoemd. Beeld REUTERS

Onderzoekers van Bristol University zijn erin geslaagd een wel heel complete reconstructie van een dinosaurus te maken. Op basis van een uitzonderlijk goed bewaard fossiel van een Psittacosaurus - 'papegaaireptiel' - kregen ze zelfs zicht op het kleurpatroon van de schubben.

Wetenschappers slagen er steeds beter in om dinosauriërs en andere prehistorische dieren in te kleuren. Zo bepaalden paleontologen de afgelopen jaren al patronen op de veren van diverse dinosauriërs en de huidskleur van uitgestorven zeereptielen.

Pigmentdeeltjes

Voor de nieuwe studie, gepubliceerd in Current Biology, keken de onderzoekers naar de verspreiding van pigmentdeeltjes in het fossiel. Onder sterke vergroting zijn melanosomen zichtbaar, celstructuren die het pigment melanine bevatten. De verdeling van melanine bepaalt hoe donker een schub is. Paleo-artiest Robert Nicholls legde alle puzzelstukjes samen en creeerde een levensecht model van de Psittacosaurus.

'De precieze kleuren kon men niet reconstrueren, het gaat meer om lichte en donkere tinten op het lichaam', zegt dinosaurusexpert Anne Schulp van het Naturalis Biodiversity Centre in Leiden, die niet is betrokken bij de studie. 'Uit het kleurpatroon kan men wel veel afleiden.'

De Psittacosaurus, een planteneter ter grootte van een labrador, heeft een donkere bovenkant, terwijl de onderkant een lichte kleur heeft. Dit patroon, dat onder ecologen bekend staat als 'omgekeerde schaduwwerking', doet het dier platter lijken waardoor het minder opvallend is. Sommige diersoorten, zoals pinguïns en herten, gebruiken deze vorm van camouflage om aan roofdieren te ontsnappen. Waarschijnlijk moest ook de Psittacosaurus voortdurend op zijn hoede zijn voor roofdieren, zoals de Yutyrannus, een verre neef van de Tyrannosaurus rex.

Bovendien zegt dit kleurpatroon wat over het leefgebied van deze dinosaurus. De onderzoekers plaatsten het levensgrote model van de Psittacosaurus in de botanische tuin van Bristol onder verschillende lichtomstandigheden; van een open plek met veel zonlicht tot een bos met diffuus licht. Hieruit bleek dat het schaduwspel op de schubben de beste camouflage biedt in een bos met een dicht bladerdek.

Het fossiel van een Psittacosaurus op basis waarvan de kleurenreconstructie werd gemaakt. Beeld REUTERS

Trix

De conclusie dat de Psittacosaurus een bosdinosaurus was, past bij de vindplaats van het fossiel. De meren van de Jehol-regio in China waren 120 miljoen jaar geleden ingesloten door naaldbossen met hier en daar een loofboom.

Overigens valt van lang niet alle fossielen de oorspronkelijke kleur te achterhalen. Zo zal het kleurpatroon van Trix, de Tyrannosaurus rex die nu in Leiden te bewonderen is, waarschijnlijk altijd een mysterie blijven.'Trix lag begraven in grofkorrelig zand. Dat is ideaal voor het bewaren van botten, maar funest voor zacht weefsel zoals schubben', aldus Schulp. 'Toch zou het me niet verbazen dat we binnenkort een andere grote vleeseter in kleur zullen zien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.