NieuwsLandingsmanoeuvre vlieg

Wetenschappelijk bewijs: landingsprocedure van een bromvlieg op plafond is complexer dan gedacht

We zien het vaak gebeuren: vliegen die ondersteboven op een plafond gaan zitten. Dat doen ze zo snel dat we niet zien welke bewegingen ze daarbij maken. Wetenschappers hebben ontdekt dat die landingsmanoeuvres ingewikkelder zijn dan tot nu toe was beschreven.

De landingsprocedure van een vlieg op het plafond.Beeld Bo Cheng, Penn State

Met een hogesnelheidscamera legden onderzoekers de bewegingen vast die vliegen maken in de milliseconden die voorafgaan aan een landing op zijn kop. Daarvoor gebruikten ze de roodbaard-bromvlieg, een soort die over vrijwel de hele wereld voorkomt. Ze zagen dat de beestjes niet gewoon recht op hun doel afvliegen, maar op het laatst vrij complexe toeren uithalen.

De landingsprocedure kent verscheidene fasen. De vliegen versnellen terwijl ze omhoog bewegen, waarna ze een draaiende beweging maken. Vervolgens steken ze twee voorpoten uit, die ze – als een soort schokbreker – op het plafond plaatsen. Hierna volgen de andere vier poten en zwaaien ze hun lichaam stevig op hun plaats en blijven ze ondersteboven hangen. Ze vallen niet omlaag dankzij de kleefhaartjes aan hun poten. De omgekeerde landing neemt minder dan een twintigste van een seconde in beslag – in die tijd slaan vliegen zo’n acht keer met hun vleugels.

De onderzoekers van twee Amerikaanse en een Indiase universiteit ontdekten dat de bromvlieg de draaiende beweging kan variëren: hij kan de rotatie al of niet combineren met het optrekken van zijn achterlichaam. ‘Het is behoorlijk spectaculair dat die vliegen in een oogwenk hun lichaam kunnen omkeren en kunnen landen’, zegt Jean-Michel Mongeau van Pennsylvania State University. ‘We hebben de complexiteit van de manoeuvres laten zien.’

Toekomstige technologie

De auteurs van de studie, die woensdag verscheen in Science Advances, gaan ervan uit dat hun bevindingen van pas komen bij de ontwikkeling van vliegende robots en drones. Mongeau: ‘We kijken naar de natuur voor inspiratie. Het helpt ons te begrijpen hoe vliegen het probleem (van het ondersteboven landen, red) oplossen, zodat we dit kunnen toepassen in toekomstige technologieën.’

De onderzoekers hopen dat het analyseren van de manoeuvres ook bijdraagt aan kennis van het neurale netwerk van vliegen. De bewegingen bij het ondersteboven landen worden in gang gezet door visuele en andere zintuiglijke signalen. Het eenvoudige zenuwstelsel moet die informatie verwerken om de vliegsnelheid te beheersen en zorgen voor oriëntatie bij de landing. En dat in milliseconden. ‘Ons werk laat zien hoe snel die bewegingen in een extreem klein zenuwstelsel kunnen worden uitgevoerd’, zegt Mongeau. ‘Deze gegevens kunnen leiden tot nieuwe hypothesen over het functioneren van hersenen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden