'Wetenschap hoort een afspiegeling van de maatschappij te zijn'

Minister Bussemaker betaalt honderd nieuwe vrouwelijke hoogleraren voor vijf jaar, want vanzelf gaat die emancipatie veel te langzaam. Het is nodig en niet genant, vinden drie wetenschapsters. 'Mannen hebben duizend jaar voorrang gehad.'

Suzanne Hulscher. Beeld Ivo van der Bent

Suzanne Hulscher

Hoogleraar Waterbeheer, Universiteit Twente, Simon Stevin Meester 2016

'Ik vind het initiatief van Bussemaker een mooi plan en de timing is goed. Er is al wel een inhaalslag gaande in het aandeel vrouwelijke hoogleraren, maar die gaat bepaald nog niet hard. Ik zie eigenlijk vooral kansen in het grote grijze gebied van de universitaire hoofddocenten, net onder het hoogleraarschap. Daar zitten veel vrouwen, die in de praktijk vaak al gewoon het werk van een hoogleraar doen, maar dan zonder de rechten en privileges van de titel.

'Daar zit veel wetenschappelijke capaciteit, die toch niet zelfstandig de ruimte krijgt. Een van de problemen is dat veel universiteiten nog denken in formaties: een professor met een aantal UHD's en promovendi. Wat helpt, is een meer persoonlijke benadering, waarbij het om de loopbaan van de man of vrouw in kwestie gaat. Zelf heb ik er overigens weinig last van gehad. Ik was net een jaar UHD toen er een vacature kwam en daar bleek ik de beste voor.'

Hester Bijl

Hoogleraar wiskunde, sinds 2016 vice-rector Universiteit Leiden

'Heb ik destijds hard moeten knokken voor mijn eigen hoogleraarschap? Jazeker, en zo hoort het ook, je wordt niet zomaar prof. Maar dat ik vrouw was, nota bene in de mannenwereld van Delft, heeft geloof ik nooit een rol gespeeld. Ik ben blij met het signaal van Bussemaker, het aandeel vrouwen in de wetenschap is te gering.

'Om principiële redenen, omdat de wetenschap een afspiegeling van de maatschappij hoort te zijn. Maar ook omdat we uit onderzoek weten dat diverse gezelschappen beter werk en betere ideeën leveren dan eenzijdige groepen witte mannen. Bovendien is het niet slim een deel van het talent te laten liggen. Zo doen vrouwen het tijdens hun studie gemiddeld beter. We worden er kortom allemaal beter van, van meer vrouwen.

'In Leiden voeren we al langer nadrukkelijk een vrouwenbeleid en zitten op net geen kwart nu. Zulk beleid is geen voortrekken, het erkent dat vrouwen vanuit een achterstand moeten opereren. We hebben ons gerealiseerd dat de impliciete vooroordelen in ons allemaal zitten en dat je die alleen bewust en hardop met succes kunt bestrijden.

'Die honderd nieuwe vrouwelijke hoogleraren is natuurlijk nog steeds geen megaslag, maar het benadrukt iets dat aandacht vereist.'

Hester Bijl. Beeld Raymond Rutting

Christine Teelken

Hoofddocent Organisatiewetenschap, Vrije Universiteit, coördineert de UHD-werkgroep van het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren

'Ik ben nu acht jaar hoofddocent aan de VU. Een uitstekende baan, maar geen hoogleraarsplaats. Het is moeilijk in gevestigde circuits binnen te komen, je merkt geregeld dat zogenaamd open vacatures eigenlijk al vergeven zijn en dan kom je er als buitenstaander niet tussen. Dat staat verandering in de weg.

'Ons gezelschap bij het vrouwennetwerk telt zo'n dertig vrouwelijke hoofddocenten. Een club ambitieuze vrouwen, maar natuurlijk zijn er wel frustraties. We willen stuk voor stuk wel degelijk hoogleraar worden om de simpele reden dat het een duidelijke erkenning is voor je wetenschappelijke werk. Professor is bovendien een internationaal erkende titel, je hebt het recht om zelfstandig promovendi te begeleiden, en meer mogelijkheden om geld voor eigen onderzoek te organiseren.

'Het plan van Bussemaker is uitstekend omdat het onbenut talent ruimte geeft. Je kunt tegenwerpen: je krijgt de titel omdat je een vrouw bent. Maar ik zou onderhand niet weten waarom niet, eigenlijk. Kom maar op met die Westerdijk-leerstoel. Mannen hebben duizend jaar voorrang gehad.

'Uit mijn eigen onderzoek blijkt trouwens ook dat we de invloed van meer vrouwen in benoemingscommissies niet moeten overschatten. Ook vrouwelijke hoogleraren hoor ik geregeld zeggen dat de jonge garde er dan maar net zo hard voor moet werken als zij ooit gedaan hebben.'

Christine Teelken. Beeld Aurélie Geurts
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden