Wetenschap heeft overschot aan lichaamsdonoren

Zes van de acht medische faculteiten accepteren geen aanmeldingen meer van mensen die hun lichaam willen doneren aan de wetenschap. De overige twee nemen alleen nog donoren aan die in de buurt van het ziekenhuis wonen en niet al op hoge leeftijd zijn.

Snijpracticum voor Duitse studenten aan de Rijksuniversiteit Groningen. De lichamen zijn aan de wetenschap geschonken. Beeld Jiri Buller

Dit blijkt uit een rondgang van de Volkskrant. Veel andere landen kampen juist met tekorten. De populariteit van lichaamsdonatie in Nederland groeit de laatste tien jaar met sprongen. Bij de medische faculteiten staan nu ongeveer 20 duizend mensen ingeschreven, dat zijn er alweer 4.000 meer dan drie jaar geleden. Jaarlijks zijn voor onderwijs en onderzoek zo'n 750 donorlichamen nodig; wat nu binnenkomt is al meer dan voldoende.

Het verschil met het buitenland schuilt vooral in de hoge mate van secularisatie in Nederland, vermoedt cultureel antropoloog Sophie Bolt van de Radboud Universiteit. 'Opvallend veel Nederlandse lichaamsdonoren zijn niet-kerkelijk.'

Bolt, gepromoveerd op het onderwerp lichaamsdonatie, noemt nog meer oorzaken voor de Nederlandse situatie. 'Publicaties in de pers, vooral over monumenten die voor lichaamsdonoren zijn opgericht, spelen duidelijk een rol. Ook is er sprake van een sneeuwbaleffect: veel lichaamsdonoren dragen hun keuze actief uit.'

Maatschappelijke ontwikkelingen als vergrijzing en individualisering doen de rest. 'De ouderen van nu zijn babyboomers, die maken vaak minder traditionele keuzes.'

Orgaandonoren

Veel meer Nederlanders staan geregistreerd als orgaandonor dan als lichaamsdonor: bijna een kwart miljoen in 2014. Het aantal mensen met een donorcodicil stijgt al zes jaar. Bij lang niet iedereen zijn de organen na overlijden geschikt voor donatie, maar ook het aantal dat daadwerkelijk na de dood doneert gaat omhoog. Vorig jaar ging het om een recordaantal van 271 mensen, 6 procent meer dan het jaar daarvoor. De wachtlijsten krompen met 9 procent, tot 1.041 patiënten.

Veel meer Nederlanders staan geregistreerd als orgaandonor dan als lichaamsdonor: bijna een kwart miljoen in 2014. Het aantal mensen met een donorcodicil stijgt al zes jaar. Bij lang niet iedereen zijn de organen na overlijden geschikt voor donatie, maar ook het aantal dat daadwerkelijk na de dood doneert gaat omhoog. Vorig jaar ging het om een recordaantal van 271 mensen, 6 procent meer dan het jaar daarvoor. De wachtlijsten krompen met 9 procent, tot 1.041 patiënten.

Naar het buitenland?

Volgens uitvaartjurist Willem van der Putten is export van overtollige lichamen naar het buitenland op zich wel mogelijk, zolang de nabestaanden er contractueel mee akkoord gaan. Toch zijn Nederlandse universiteiten er niet happig op.

Afstand speelt vanwege de 'versheid' van de lichamen een rol, maar ook is er een toegenomen besef van morele verantwoordelijkheid. Hoofd Anatomie Janniko Georgiadis van UMC Groningen: 'Alleen als je zeker weet dat het elders goed in orde is zou je samenwerking kunnen overwegen. Maar dan moet je de donoren wel van tevoren over die mogelijkheid hebben geïnformeerd.'

Door middel van inschrijfstops of inschrijfbeperkingen willen de universiteiten zo veel mogelijk voorkomen dat ze lichamen aan de poort moeten weigeren. Leiden UMC bijvoorbeeld zegt 'zo zorgvuldig mogelijk om te willen gaan met de geregistreerde donoren, zodat hun laatste wens in vervulling kan gaan'.

Het lichaam van haar vader achterna

Je lichaam schenken aan de wetenschap: wie doet dat, waarom en wat gebeurt er dan? Journaliste Afke van der Toolen zocht het uit, nadat haar vader zijn stoffelijk overschot had gedoneerd aan het UMC Groningen. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.