Werkt het paleodieet?

Paleodieet

Is blootstelling aan de jager-verzamelaarleefstijl van onze voorouders gezond? Volgens Gronings promotieonderzoek wel, maar andere wetenschappers reageren sceptisch.

Beeld Colourbox

Ruim vijftig mensen, verdeeld in groepjes, doken tien dagen de Pyreneeën in om het leven uit de oude steentijd, het paleolithicum, na te bootsen. Ze wandelden 14 kilometer per dag met een rugzak van 8 kilo, dronken uit natuurlijke waterbronnen en sliepen in slaapzakken in de buitenlucht. Levend meegebrachte kippen slachtten ze zelf.

Tweemaal daags aten ze een zogenoemde 'paleomaaltijd', die afgelopen jaren een voedingstrend werd. Het idee achter dat dieet is dat ons lichaam genetisch onvoldoende is aangepast aan modern voedsel. Daarom zouden we landbouwproducten als granen en zuivel moeten laten staan en veel meer noten, honing, groente, fruit en wilde dieren moeten eten.

Minder eten

De steentijdexcursie had lichamelijk een duidelijk effect op de deelnemers: zo was na afloop hun gewicht gemiddeld 4,8 procent (3,5 kilo) gedaald, hun insulinegehalte 55 procent lager en hun cholesterol bijna 14 procent lager. De cijfers komen van zelfstandig onderzoeker Leo Pruimboom, die maandag op het onderzioek promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij betaalde de studie uit eigen zak.

'Het klinkt als een mooi avontuur, dat is vast heel leuk geweest', reageert Martijn Katan, emeritus hoogleraar voedingsleer aan de Vrije Universiteit Amsterdam en niet bij het onderzoek betrokken. Maar verder is hij niet onder de indruk. 'De veranderingen die je ziet, zijn gebruikelijk bij actiever worden en minder eten. Het heeft weinig te maken met jagers-verzamelaars en paleovoeding. Had je hun onderweg alleen witbrood met pindakaas gegeven, dan was het resultaat waarschijnlijk hetzelfde geweest.'

Controlegroep ontbreekt

Het belangrijkste kritiekpunt van emeritus hoogleraar voeding en gezondheid Frans Kok (Wageningen Universiteit) is dat een controlegroep ontbreekt. Een andere groep had bijvoorbeeld eenzelfde 'excursie' kunnen doen op moderne manier: met maaltijden volgens de geldende richtlijnen voor goede voeding, water uit flesjes en evenveel lichaamsbeweging in een fitnessruimte, inclusief backpack en klimaatregulatie. 'Als een duidelijk verschil uit zo'n vergelijking was gekomen, zou ik in dat jagers-verzamelaarsmodel gaan geloven. Nu heb ik daar geen reden toe.'

Onomstreden is het onderzoeksveld niet. De Vereniging tegen de Kwakzalverij schreef in 2013 een sceptisch blog over cursussen rondom paleo waarbij Pruimboom betrokken was. Diens promotor was in datzelfde jaar genomineerd voor de jaarlijkse kwakzalversprijs van de vereniging. 'Dit is iemand die honderd procent overtuigd is en zijn onderzoek gebruikt als illustratie van zijn geloof', zegt Katan (VU) nu over het promotieonderzoek.

'Oude' stressfactoren

Niet dat Pruimboom terugverlangt naar de steentijd; mensen werden toen niet voor niets amper ouder dan 40 jaar. Wel is hij ervan overtuigd dat het goed is als we ons eens in het half jaar overgeven aan 'oude' stressfactoren, bijvoorbeeld tijdens zo'n excursie. Dat zou een positief effect hebben op ons immuunsysteem en allerlei ziekten voorkomen.

'Maar dit proefschrift gaat nauwelijks écht over immunologie', stelt emeritus hoogleraar interne geneeskunde Jos van der Meer van het Radboudumc in Nijmegen. Om daarover iets te concluderen, had veel meer in het bloed van excursiedeelnemers moeten worden gemeten. Cytokines bijvoorbeeld, eiwitten die een rol spelen in ons afweersysteem. Pruimboom laat weten dat hij dat soort metingen graag had gedaan. 'Maar de geldbuidel was leeg.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.