De week in wetenschapTonie Mudde

Werknemers lijden onder de kantoortuin

Weg met die hokjes, méér onderlinge communicatie. Dat was het idee achter de kantoortuin. Het liep anders.

‘Werknemer lijdt in kantoortuin’, kopte de NOS deze week. Ook veel andere media besteedden aandacht aan kantoormisère – herrie van collega’s, geen plek om je terug te trekken, concentratieproblemen – naar aanleiding van een uitzending van De Monitor.

Het tv-programma presenteerde de resultaten van een enquête onder negentig bedrijfsartsen. 80 procent van hen zegt dat het ziekteverzuim zou dalen als mensen met minder collega’s in een ruimte zouden zitten. Bijna 60 procent is zelfs voor afschaffing van kantoortuinen.

Even de vragenlijst opgevraagd bij De Monitor. Daaruit blijkt dat de bedrijfsartsen eerst de volgende introductietekst kregen voorgeschoteld:

‘De kantoortuin staat er slecht op. Open ruimtes waar meer dan zes mensen werken zouden leiden tot allerlei fysieke en psychische klachten en uiteindelijk tot meer en langduriger ziekteverzuim, is uit veelvuldig (internationaal) onderzoek gebleken. Hoe groot is het probleem écht? Voor een onderzoek van het journalistieke tv-programma De Monitor zijn we benieuwd naar de ervaringen van de bedrijfsartsen in Nederland: leidt de kantoortuin inderdaad tot meer verzuim? Zo ja, met welke klachten komen werknemers?’

Uit onderzoek bleek dat mensen in een open kantoortuin meer digitaal met elkaar gingen communiceren en 70 procent mínder face to face.Beeld Hollandse Hoogte / Piet den Blanken

Durf na zo’n introductie maar eens aan te vinken dat het in een kantoortuin prima toeven is. Maar goed, kantoortuinen – deze column is geschreven vanaf een nieuwsvloer met meer dan honderd bureaus – hebben inderdaad grote nadelen.

Zo is het ‘meeluisteren’ met telefoongesprekken van anderen berucht, blijkt onder meer uit onderzoek van de Universiteit van San Diego. Vergeleken met een gesprek tussen twee mensen die je allebei kunt horen, is zo’n telefoongesprek onvoorspelbaarder waardoor je aandacht telkens opnieuw afdwaalt. (Korte stilte. ‘H-mm, ja.’ Lange stilte. ‘Ik begrijp wat je bedoelt, maar…’ Stilte. ‘Haha, echt?!’) 

En hoe zit het dan met een van de belangrijkste vermeende vóórdelen van kantoortuinen; dat er meer communicatie tussen werknemers zou ontstaan? Om dat uit te zoeken, volgden wetenschappers van Harvard de transformatie van twee kantoren die de oorlog verklaarden aan muren en kantoortuinen bouwden. De onderzoekers hielden alle interacties van werknemers zo nauwkeurig mogelijk bij, onder meer door ze sensoren om te hangen.

Uitkomst: mensen gingen in de open kantoortuin meer digitaal met elkaar communiceren en 70 procent mínder ‘face to face’. De onderzoekers vermoeden dat kantoortuinwerkers zich dermate overprikkeld voelen dat ze de neiging krijgen zich terug te trekken. 

De ene kantoortuin is de andere niet natuurlijk, blijkt uit de verder prima genuanceerde aflevering van De Monitor. Werknemers betrekken bij de inrichting, een architect inhuren die verstand heeft van akoestiek en weet hoe belangrijk ruimtes zijn waar mensen zich kunnen terugtrekken; het kan allemaal aanzienlijk helpen om werkgevers af te remmen om vooral zoveel mogelijk bureaus op zo min mogelijk vierkante meters te plaatsen.

Over veel bureaus op weinig vierkante meters gesproken: wel eens in een gemiddeld klaslokaal van een basisschool gekeken? Daar hebben veel leerlingen tegenwoordig geluidsdempende koptelefoons op omdat ze zich anders niet kunnen concentreren. Alsof ze alvast aan het oefenen zijn voor het onvermijdelijke, deze kantoortuinwerkers van de toekomst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden