Werkende muizeneierstokken met 3D-printer gemaakt, op termijn wellicht ook voor mensen

Amerikaanse onderzoekers zijn erin geslaagd een werkende muizeneierstok te maken met behulp van een 3D-printer. Op termijn hopen ze dit ook voor mensen te kunnen doen.

De muizenjongen dragen een gen voor fluorescentie bij zich. Dit bewijst dat ze voortkomen uit bevruchte eicellen uit de eierstokprothese. Beeld Northwestern University

Vrouwen kampen na een chemokuur vaak met verminderde vruchtbaarheid. De chemicaliën kunnen de eierstokken aantasten, waardoor er geen eitjes meer vrijkomen. Beschadiging van de eierstokken kan er bovendien toe leiden dat de overgang veel te vroeg begint. Voor hen wordt het misschien ooit mogelijk met behulp van een 3D-printer nieuwe eierstokken te maken en te implanteren.

Bij muizen is het al mogelijk, bewezen wetenschappers van de Northwestern University Feinberg School of Medicine en de McCormick School of Engineering. Met een soort gelatine printten ze een bolvormige mal van ongeveer twee milimeter doorsnede met een kippengaasachtige structuur. Daarin stopten ze enkele tientallen muizenfollikels, ronde bolletjes met daarin een eicel. De follikels hechtten zich aan de mal, waarna ondersteunende cellen uit de follikels zich langzaam over de hele mal verspreidden. Na vier dagen plaatsten de onderzoekers de eierstokprothese in een moedermuis waarvan de eierstokken eerder waren verwijderd. Vervolgens vonden er eisprongen plaats en de muis werd zwanger, zij het van een kleiner aantal pups dan normaal. De melkproductie kwam op gang en de pups bleken zelf ook vruchtbaar te zijn.

De resultaten verschijnen deze week in het tijdschrift Nature Communications. Het ontwikkelen van een geschikte printgel was volgens onderzoeker Monica Laronda van Northwestern University het grootste obstakel.

'Vaak gebruiken onderzoekers een waterige polymeeroplossing die pas na het printen in gel verandert', schrijft Laronda per mail. 'Dat maakt het lastig om bij het printen structuur aan te brengen, want water vervloeit. De gel zelf is echter te dik om te printen. Onze polymeeroplossing is zacht genoeg om mee te printen, maar stevig genoeg om meerlaagse structuren mee op te bouwen.' Eenmaal geïmplanteerd lost de mal na verloop van tijd op, waarna de eierstok overblijft.

De muizenpups die uit het experiment werden geboren, waren fluorescerend groen. De follikels in de eierstokprothese waren afkomstig van muizen die een gen voor deze eigenschap bij zich dragen. 'Bij het verwijderen van de ovaria bij de moedermuis kan het gebeuren dat er per ongeluk eicellen achterblijven', vertelt Sjoerd Repping, hoogleraar voortplantingsbiologie aan het AMC. 'De moedermuis droeg dit gen echter niet. De onderzoekers weten dus zeker dat de jongen zijn voortgekomen uit eicellen van de eierstokprothese.'

Tekst gaat verder na de foto.

De mal van de kunstmatige eierstok, geprint met gelatine. Beeld Northwestern University

Volgens de Amerikaanse onderzoekers is het experiment een belangrijke stap naar het maken van bioprothetische eierstokken voor mensen. Ook Repping, niet bij het onderzoek betrokken, is optimistisch. 'Het biedt zicht op een langdurig herstel van de vruchtbaarheid en het hormonaal functioneren.' Wel zijn er nog belangrijke stappen te maken, zegt hij. 'Vooral op het gebied van de veiligheid is nog veel onduidelijk. Er zijn nu vijf muizen geboren die op het oog gezond zijn, maar dat wil nog niet zeggen dat het veilig is om op die manier kinderen te verwekken.'

Het implanteren van een frisse eierstokprothese kan ook de menopauze uitstellen. Zelfs hoogbejaarde vrouwen zouden zwanger kunnen raken met eigen eicellen. 'Bij muizen is het mogelijk stamcellen te kweken uit huidcellen en die door te laten ontwikkelen tot eicellen', zegt Repping. 'Als dat bij een mens ook lukt, is het in theorie mogelijk op zeer late leeftijd op natuurlijke wijze nog kinderen te krijgen. Of dat wenselijk is, is natuurlijk een tweede.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.