De gids Slaap

Werken apps die beloven je beter te laten slapen en ontwaken?

Allerlei apps beloven een gezondere nachtrust en een prettiger ontwaken. We testten twee populaire slaapverbeteraars. ‘Ik betwijfel sterk of de metingen goed werken.’

Beeld Eline van Strien

De Volkskrant Beter Leven Gids

Gezonder leven, slimmer bewegen en beter slapen: dat willen we (bijna) allemaal. De Volkskrant gidst u door de wereld van gezondheidsclaims, afvallen, sportmythes en fitboys op volkskrant.nl/beterleven.

Zweef je net prettig door dromenland, sleurt een snerpend geluid je terug de harde realiteit in. Nee, wakker worden is niet altijd prettig. Gelukkig bestaan er legio telefoonapplicaties die een betere nachtrust en een prettiger ontwaken beloven. Een smartphone op het nachtkastje of naast je in bed, meer is volgens veel van die apps niet nodig om je slaap door te lichten.

Zulke apps zeggen te weten of iemand in diepe of juist lichte slaap is op basis van bewegingen in bed. Zo proberen ze slaapcycli in kaart te brengen, de afwisseling tussen lichte slaap en diepe slaap die zich een handvol keren per nacht voltrekt. Ook meten ze of je snurkt en, in sommige gevallen, of je praat in je slaap. Op deze manier registreren ze de duur van de slaap en de slaapkwaliteit. Dan, precies als je in lichte slaap verkeert, begeleiden ze je met een lieflijk deuntje de dag in. Zodat je fris en opgewekt aan de ontbijttafel verschijnt.

Klinkt goed. Tijd om Sleep Cycle te downloaden, een van de bekendste slaapapps. Je stelt in tussen welke tijden je wakker wilt worden – bijvoorbeeld tussen 7 uur en half 8 – en legt de telefoon op het nachtkastje. Bij Sleep Cycle pikt de microfoon bewegingen op aan de hand van geluiden die ze veroorzaken. Veel beweging duidt op lichte en weinig beweging op diepe slaap. Dat levert dit soort grafieken op:

Beeld Sleep Cycle

Als de app tijdens het vooraf ingestelde halfuur meent dat je in lichte slaap bent, begint een teder muziekje te spelen dat geleidelijk in volume toeneemt. Dat ontwaakt inderdaad prettig.

Na enige tijd geven de data een beeld van de gemiddelde duur en kwaliteit van je slaap, en daarmee een indruk of je eigenlijk wel lang en diep genoeg slaapt. Helaas lijkt de app ook weleens doof. Kennelijk hoeft de telefoon maar een beetje verkeerd op het kastje te liggen of de grafieken rollen er zo uit:

Beeld Sleep Cycle

Dan is er Sleep as Android. Andere app, zelfde concept. Deze app maakt je wakker met een kalm pianomelodietje en een klaterend beekje. Voor het meten van de bewegingen in bed wordt de gevoelige bewegingsmeter gebruikt waarmee smartphones bijvoorbeeld stappen tellen. Daarvoor moet de telefoon dus mee in bed. Het levert deze grafiekjes op:

Beeld Sleep as Android

Ook kan Sleep as Android waarschuwen dat het tijd is om naar bed te gaan, met oog op de tijd dat de wekker – ofwel de piano – morgen afgaat. Een handig steuntje in de rug voor mensen die de neiging hebben ’s avonds de tijd uit het oog te verliezen. Het is zelfs mogelijk om doelen in te stellen met borg als motivatie: lukt het niet om een doel te halen, bijvoorbeeld een hoger slaapgemiddelde, dan gaat het geld naar slaaponderzoek.

Maar kun je op zulke apps vertrouwen? ‘Ik betwijfel sterk of de metingen ervan goed werken’, reageert Eus van Someren, hoofd van de afdeling Slaap en Cognitie van het Nederlands Herseninstituut. ‘Zeker als je bedenkt wat wij allemaal uithalen om slaap te meten, met elektroden op het hoofd in een laboratorium, en hoe moeilijk het dan nog steeds is.’ Er is weliswaar een relatie tussen beweging en slaapfases, legt hij uit, maar die is niet een-op-een te leggen en varieert flink per persoon.

Maar goed, stel dat de apps een grof beeld geven van iemands slaapfases. Klopt het dat het beter is om in lichte slaap wakker te worden? En dat ontwaken uit diepe slaap mensen zelfs ‘negatief kan beïnvloeden gedurende de dag’, zoals Sleep as Android claimt op zijn website? Nee hoor, zegt Van Someren. Het kan best lekkerder voelen bij het ontwaken, maar na een half uur, drie kwartier maakt het niet zoveel meer uit.

Waar het om draait, is of je genoeg en goed slaapt, vervolgt hij. ‘Zet je de wekker tussen half 7 en 7 uur in plaats van gewoon om 7 uur, gooi je dus een klein beetje slaap weg.’

Slaapexpert Els van der Helm richtte Shleep op, een slaapcoachprogramma voor bedrijven mét eigen app. Die maakt gebruik van vragen die mensen beantwoorden om te ontdekken aan welke slaapoefeningen iemand behoefte heeft. ‘Een telefoon kan je slaap niet goed meten.’

Alle oefeningen, bijvoorbeeld om makkelijker op te staan zonder snoozen, gaan stapje voor stapje en met actieve begeleiding van een coach, legt Van der Helm uit. Want uiteindelijk is een verandering in ritme nodig als je niet goed wakker wordt. Eerder in slaap vallen, zodat je eerder uit bed kunt. Ze vraagt zich af in hoeverre telefoonapps werkelijk gedragsveranderingen teweegbrengen. ‘Al zweren sommige mensen bij dit soort apps. Als je er blij van wordt, gebruik ze dan vooral. En misschien is het voor sommigen wel een eyeopener als ze zien dat ze niet genoeg slapen.’

Al die slaapdata

De Volkskrant vroeg slaapgegevens op bij Sleep Cycle. Daaruit blijkt dat Nederlandse appgebruikers bij de beste slapers ter wereld horen. Zij slapen gemiddeld 7 uur en 39 minuten (op basis van 45 duizend mensen), wereldwijd is dit 7 uur en 13 minuten (op basis van 1 miljoen mensen). Vooral Japanse gebruikers slapen kort: gemiddeld slechts 6 uur en 17 minuten. 

Natuurlijk vormen gebruikers van slaapapps geen perfect representatieve groep. Toch kan dit soort data de wetenschap helpen, denkt slaapexpert Els van der Helm. ‘Het is voor het eerst in de geschiedenis dat we zoveel data hebben van mensen in een natuurlijke omgeving.’ Er verscheen al een onderzoek in vakblad Science Advances van de makers van jetlag-app Entrain. De onderzoekers concludeerden onder meer dat vrouwen meer slapen dan mannen.

Bekijk op de interactieve kaart hieronder zelf hoe gebruikers van Sleep Cycle wereldwijd slapen.

Data bij Sleep Cycle opgevraagd door Serena Frijters

Meer over lekker slapen

Is het ongezond als de wekker je wekt? En maakt het dan nog uit hoe: snoozend, abrupte alarmtoon of licht? De antwoorden vind je hier.

Jongeren slapen slechter door beeldschermgebruik in de avond, stelt het RIVM. Lees hier over het effect van schermpjes voor het slapen gaan.

Hoe meer wetenschappelijk onderzoek ernaar wordt gedaan, hoe duidelijker naar voren komt dat we te weinig slapen. Lees hier waarom dat niet alleen ziek maakt, maar ook dik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden