Nieuws Uitstoot

Wereldwijde uitstoot CO2 dit jaar weer toegenomen

De wereldwijde uitstoot van het broeikasgas CO2 zal dit jaar een nieuw record bereiken. Dat zal het alleen maar lastiger maken om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen, waarover nu wordt onderhandeld in Polen. De internationale onderzoeksorganisatie Global Carbon Project maakte de prognoses voor 2018 woensdag bekend. 

IJsklif in West-Groenland. Beeld Credit: Sarah Das / Woods Hole Oceanographic Institution

De stijging die onlangs nog in een VN-rapport (Emissions Gap Report) is gesignaleerd voor 2017 zet zich door in 2018. De wereldwijde emissies van kooldioxide zullen in 2018 naar verwachting met ruim 2 procent stijgen ten opzichte van het jaar daarvoor. Belangrijkste reden is een forse groei van het gebruik van steenkool, maar ook het verstoken van gas en olie bleef toenemen. Veruit de grootste CO2-vervuiler is China, waar de emissies dit jaar naar verwachting met 4,7 procent stijgen en daarmee een nieuwe piek bereiken. Verwacht wordt dat ze de komende jaren verder toenemen.

Nadat de CO2-uitstoot in de wereld enkele jaren vrijwel gelijk was gebleven, zijn de emissies nu voor het tweede jaar op rij gestegen.  In 2017 ging het om 1,6 procent. Voor 2018 wordt een toename van 2,7 procent voorzien. Na China, dat 27 procent van de wereldwijde uitstoot voor zijn rekening neemt, zijn de VS (15 procent van het totaal) de grootste producent van kooldioxide. Daarna volgen India, Rusland, Japan, Duitsland, Iran en Saudi-Arabië.

De EU-landen, die samen zorgen voor 10 procent van de wereldwijde uitstoot, hebben hun bijdrage iets weten te beperken: de Europese emissies in 2018 zullen naar verwachting met 0,7 procent afnemen. Nederland behoort tot een groep van 19 landen die hun CO2-emissies van fossiele brandstoffen de afgelopen 10 jaar lieten dalen, al lijkt het zijn doelstellingen niet te halen (zie kader).

Fossiele verslaving

‘De cijfers liegen er niet om’, zegt Wouter Peters, een van de vele wetenschappers die hebben bijgedragen aan de studie Global Carbon Budget 2018. ‘Ondanks de inspanningen om minder koolstof te produceren, is de vraag naar energie en productie van goederen zo hoog dat het niet lukt om de groei van de fossiele brandstofemissies te stoppen. We winnen het nog niet van onze verslaving aan fossiele brandstoffen.’

Er wordt veel geïnvesteerd in duurzame energie, waarvan het gebruik dan ook snel toeneemt. ‘We zitten aan het begin van een exponentiële groei. In het begin tikt het nog niet zo aan. Als het zo doorgaat zitten we over 35, 40 jaar met wind- en zonne-energie misschien op hetzelfde niveau als olie, kolen en gas’, aldus Peters, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en aan de Wageningen Universiteit.

Opvallend is de forse toename van de uitstoot in China. Die houdt vooral verband met de groei van productie en met bouwactiviteiten. Peters: ‘Je moet je wel afvragen waarom China zoveel energie nodig heeft. Die is voor een groot deel nodig voor productie ten behoeve van de VS en Europa. Het land kiest nog voor de meest competitieve brandstof – en dat zijn kolen.’

De groei van de Chinese uitstoot door kolen vlakte af in de jaren tussen 2014 en 2016. Hierdoor nam de hoop toe dat China afscheid zou nemen van het kolentijdperk. ‘De laatste 2 jaar hebben laten zien dat het voor China niet makkelijk is om de steenkool snel vaarwel te zeggen. Steenkool zal het Chinese energiesysteem waarschijnlijk de komende 10 jaar nog domineren’, voorspelt Jan Ivar Korsbakken van het Noorse onderzoeksinstituut Cicero.

Uiteinde gletsjer West-Groenland. Beeld Credit: Matt Osman / Woods Hole Oceanographic Institution

De CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking is in China ongeveer gelijk aan die van een Europeaan, stelt Maarten Krol, hoogleraar aan de Wageningen Universiteit en universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht. Hij onderstreept dat China en andere opkomende landen het recht hebben zich economisch te ontplooien. ‘Een logische stap zou zijn het wereldwijd beprijzen van CO2-uitstoot.’

Krol ziet ook een lichtpuntje: er zijn geen tekenen dat de oceanen en de biosfeer (bossen) minder kooldioxide opnemen. ‘Van elke vier CO2-moleculen die door de mens worden uitgestoten worden er nog steeds twee opgenomen. Dat neemt niet weg dat de cijfers aantonen dat er urgent vergaande maatregelen nodig zijn om de mondiale temperatuurstijging tot 2 graden te beperken.’

Nederlandse reductie CO2

Nederland zal zijn doelstelling voor het terugdringen van de CO2-uitstoot in 2020 niet halen. De reductie zal volgens drie onderzoeksbureaus (CE Delft, Berenschot en Kalavasta) blijven steken op 15 procent ten opzichte van 1990, terwijl dat 25 procent zou moeten zijn. Dit om te voldoen aan het rechterlijke vonnis in de Urgenda-zaak. Het Haagse gerechtshof bepaalde eerder dit jaar dat 25 procent reductie van de uitstoot van broeikasgassen voor de Nederlandse staat het minimum is om te voldoen aan zijn zorgplicht.

In Nederland is de uitstoot van CO2 in 2017 licht gedaald ten opzichte van het jaar daarvoor. Er ging 163 miljard kilo kooldioxide de atmosfeer in, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De energiebedrijven stootten vorig jaar 22 procent minder CO2 uit dan in 1990. In de olie, chemische en metaalindustrie werd 14 procent minder kooldioxide in de atmosfeer geloosd dan in 1990. De uitstoot van het wegverkeer was vorig jaar 12 procent hoger dan een kwart eeuw geleden. Er zijn nog geen jaarcijfers voor 2018.

LEES VERDER

Komt de klimaattop in Katowice te vroeg of te laat?

De wereld moet de inspanningen om opwarming bij 2 graden te houden verdrievoudigen, bleek dinsdag. Gaat dat lukken op een moment dat eigenbelang de politiek beheerst? 

Dit is hoeveel het klimaat ons kost

Nederland heeft afgesproken om in 2030 49 procent minder CO₂ uit te stoten dan in 1990. Maar hoe duur is dat eigenlijk? Bekijk de opties en wat die ons land gaan kosten. 

Een vermindering van 49 procent CO₂, per inwoner komt dat neer op zo’n 5.000 kilogram per jaar – het gewicht van een olifant. Klik hier jouw bijdrage bij elkaar. 

Deze maatregelen zijn nodig om de temperatuur op aarde niet meer dan 2 graden te laten stijgen. Zie hier hoe het zit met deze beruchte grens.   

IJskap Groenland smelt ‘uitzonderlijk’ snel
De ijskap op Groenland is de laatste decennia meer gesmolten dan ooit in de afgelopen eeuwen. Dit verlies van ijs is niet toe te schrijven aan natuurlijke schommelingen in het klimaat, maar is het gevolg van door de mens teweeggebrachte klimaatverandering. Dat zegt Michiel van den Broeke, hoogleraar polaire meteorologie aan de Universiteit Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.