Weet jij veel? Muggen houden zich niet aan grenzen

De wildste verhalen doen de ronde over malariapillen. Het middel is erger dan de kwaal, zo lijkt het. Tijd voor wat nuttige adviezen op een rij....

Overleden muggen na het testen van een nieuw middel tegen malaria. Beeld EPA

Hevige nachtmerries, psychoses en trips die de duurste xtc-pillen nog niet weten te bewerkstelligen. We hebben het niet over een nieuw soort paddo die in rap tempo de grootstedelijke drugscene aan het veroveren is, maar over pillen tegen malaria. Tenminste, als we de wilde verhalen moeten geloven. Vooral het middel Lariam is berucht

Op een forum waarschuwt Grace hiervoor. 'Van dit middel kun je hevige psychotische verschijnselen krijgen. Al heb je dan meestal wel een bepaalde aanleg voor dit soort klachten.' Grace, verpleegkundige, heeft het verschijnsel meermalen gezien bij reizigers: 'Het is schrikken als je reisgenoot - die je al lang kent - ineens raar gaat doen.'

Ook Eveline is niet enthousiast. Ze is zwanger en reageert naar eigen zeggen op verdovingsmiddelen alsof het cocaïne is, maar kreeg toch Lariam voorgeschreven. 'Bijwerkingen: mogelijk psychose veroorzakend!', meldt ze verontwaardigd. Eveline vraagt voortaan liever aan de lokale bevolking wat ze moet gebruiken; in de Nederlandse geneeskunde heeft ze geen vertrouwen meer. Die is 'erg bang uitgevallen', schrijft ze, ' terwijl iedereen weet dat angst een slechte raadgever is.'

Zoek professioneel advies

Remko Mewe, die bij Travel Alert werkt, een onafhankelijk kenniscentrum dat reizigers en artsen van de juiste informatie over medische zaken wil voorzien, nuanceert de verhalen. 'Lariam heeft inderdaad vrij specifieke bijwerkingen, van rare dromen tot stemmingswisselingen', stelt hij. 'Maar juist omdat deze bijwerkingen zo opvallen, zijn sterke verhalen zo geboren. Heftig dromen wordt dan al snel hallucineren.'

Zijn advies: 'neem een paar weken voor vertrek drie pillen in. Krijg je dan last van de bijwerkingen, dan heb je nog voldoende tijd een ander middel aan te schaffen.' Bijvoorbeeld Malarone of middelen met doxycycline. Mewe benadrukt dat al deze middelen in effectiviteit weinig voor elkaar onderdoen en in principe veilig zijn. Bijwerkingen komen voor, maar dat geldt voor alle medicijnen.

Omdat malaria zo'n gevaarlijke ziekte is, is het van groot belang niet op verhalen van familie, vrienden en kennissen af te gaan. 'Hoewel ze ongetwijfeld goed bedoeld zijn, missen ze vaak een gedegen onderbouwing.' Ga daarom voor een malaria-advies altijd naar een professionele reizigersadviseur die is aangesloten bij de Stichting TravelAlert of het LCR, de twee uitgevers van de Nederlandse malariarichtlijnen die door de Inspectie voor de Gezondheiszorg worden erkend. 'Het advies is niet alleen afhankelijk van de bestemming, maar ook van de verblijfsduur, de medische voorgeschiedenis van de reiziger, eerdere ervaringen. 

En ook op basis van kosten, gebruiksgemak en eventuele medische contra-indicaties wordt uiteindelijk de keuze gemaakt. Het kan voorkomen dat binnen hetzelfde reizigersgezelschap verschillende middelen worden gebruikt, maar dat betekent niet automatisch dat iemand een verkeerd advies heeft gekregen.'

Malariagebieden

Rest nog de vraag in welke streken we nu alert moeten zijn op malaria. Daar zitten een paar bekende vakantiegebieden bij, waarschuwt Mewe. 'Gambia is tegenwoordig zo'n beetje het nieuwe Turkije. Het is vier tot vijf uur vliegen, en er zijn vele vijfsterrenresorts waar het heerlijk aan het zwembad liggen is. Maar het is ook een hoog risicogebied. De meeste muggen zijn besmet met een malariavariant waaraan je binnen twee dagen kunt overlijden.'

Ook verder weg moet je goed oppassen: Bali is malariavrij, maar een eiland verder, op Lombok, komt het wel voor. Singapore is veilig, maar drie kwartier met de boot en je bent weer in het risicogebied.'

Sowieso is het soms lastig om precies te definiëren waar malaria voorkomt en waar niet. 'Malariagebieden zijn globaal te beschrijven, maar niet tot op de kilometer nauwkeurig. Muggen houden zich niet aan grenzen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.