Interview

'We kunnen de jeugd veel beter dan nu tegen verkeersongevallen beschermen'

Dat er relatief veel jonge verkeersdoden vallen, is zeker niet alleen te wijten aan jeugdige branie, zegt de gedragswetenschapper. 'Ze missen ook ervaring.'

Wetenschapper Divera Twisk van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV).Beeld SWOV

Jaarlijks komen gemiddeld vijftig tot zestig jongeren tussen de 10 en 17 jaar om het leven in het verkeer. De jeugd verdient betere bescherming, zegt gedragswetenschapper Divera Twisk van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV. Op 5 september promoveert ze op dit onderwerp aan de Universiteit van Maastricht.

Hoe komt het dat jongeren zo veel risico lopen?

'Vaak is gedacht dat het de wilde haren zijn; pubers zijn opstandig, zoeken de grenzen op, ook in het verkeer. Daardoor vallen veel slachtoffers, is het idee. Ik vroeg me af of er ook andere oorzaken zijn. Maken jongeren gebruik van gevaarlijker vormen van vervoer? Hebben ze voldoende ervaring in het verkeer? Kunnen ze gevaarlijke situaties genoeg overzien?'

En?

'Dat van die wilde haren blijkt slechts deels te kloppen. Het is vaak niet een kwestie van niet willen, maar van niet kunnen. Jongeren kunnen gevaarlijke situaties niet goed inschatten. En fietsen en brommers zijn een stuk gevaarlijker dan de achterbank van een auto.'

Dus ouders moeten ook hun pubers met de auto naar school brengen?

'Daar wil ik zeker niet voor pleiten. Fietsen is gezond, maar het maakt je kwetsbaar. Ik zou zeggen: neem vooral de fiets en zorg voor voldoende ervaring.

'Daarnaast moet het verkeer veiliger worden voor fietsers. Dat gebeurt al met succes: het aantal ongevallen in steden daalt. Maar er is nog veel te winnen.'

Hoe moet dat gebeuren?

'Vaak door eenvoudige zaken. Bijvoorbeeld door fietspaden goed te onderhouden. Dat komt vaak op de tweede plaats. Neem gladheid: altijd wordt eerst de rijbaan gestrooid en daarna pas de fietspaden. En dan mag je als fietser nog van geluk spreken als de sneeuw niet van de rijbaan op het fietspad geschoven is.

'Verder blijven kruispunten een probleem. En aan de dode hoek van vrachtwagens kan nog veel gedaan worden. Bij bussen zit de bestuurder bijvoorbeeld veel lager en is de deur rechts van glas, zodat je fietsers naast je direct ziet. Bij vrachtwagens is al veel gedaan, bijvoorbeeld met zij-afscherming. Maar er is meer mogelijk.'

U zegt ook: zorg voor voldoende ervaring bij jongeren. Zij krijgen toch verkeersonderwijs?

'Verkeersopleidingen leveren vaak niet op wat we ervan verwachten. Dit komt vooral doordat er niet geëvalueerd wordt. Als een lesprogramma er een beetje goed uitziet, hopen we dat kinderen ervan leren. Dat is niet zo. Jongeren weten best waar de dode hoek zit, maar passen deze kennis vaak niet toe. Dus moet je nadenken over hoe je ze dat wel leert. Dat gebeurt te weinig.

'Te vaak wordt ook gedacht: baat het niet, dan schaadt het niet. Dat is niet waar. Als programma's verkeerd zijn samengesteld, kunnen ze zelfs contraproductief werken.'

Verkeersles kan ertoe leiden dat jongeren gevaarlijker gedrag vertonen?

'Ja. Daarom vind ik het onethisch jongeren op school lesprogramma's te geven waarvan we niet weten of ze werken.'

Wat moet er gebeuren?

'Samenstellers krijgen geen enkele prikkel om hun lesprogramma's te verbeteren. Subsidieverstrekkers zouden van scholen moeten eisen dat deze alleen lessen kopen die gecertificeerd zijn, dus waarvan is aangetoond dat ze werken. Dan zou er al veel beter gekeken worden naar de kwaliteit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden