De 16 belangrijkste lessen uit 2018 11 – Ruimtesondes

Wat we hebben geleerd in 2018: Ruimtesondes hebben niet het eeuwige leven

In 2018 kampte het ene na het andere ruimte-apparaat met ouderdomskwalen. Gevolg van de zeer respectabele leeftijd die ze bereikten.

Impressie van de Kepler-telescoop. Na 9 jaar in de ruimte ging in oktober bij de planeetjager definitief het licht uit. Beeld AFP

Duizenden exotische werelden ontdekte hij. Maar in oktober ging bij planeetjager Kepler definitief het licht uit. Zijn teller stokte op ruim 2500 exoplaneten – werelden die draaien om een andere ster dan de zon. Plekken zo licht als piepschuim of zo heet als de hel. Werelden waarbij je aan de hemel niet één, maar twee ‘zonnen’ ziet. Grote gasbollen die lijken op Jupiter, en kleine rotsachtige tweelingbroers van de aarde. De successen leken eindeloos, maar nu wacht Kepler een eenzaam pensioen, diep in de kosmische leegte. 

Beeld Paul Faassen

En Kepler was niet de enige. Enkele dagen later hield ruimtesonde Dawn er gedwongen mee op. Die sonde kende een roemrijke carrière – zo had hij eerder nog organische moleculen gevonden op dwergplaneet Ceres; bouwstenen waaruit op aarde het leven ontstond. Maar plots was het voorbij. Over een jaar of vijftig slaat Dawn te pletter op het pokdalige oppervlak van zijn studie-object. 

In dezelfde maand als Kepler, ontsprong ruimtelescoop Hubble ternauwernood de dans. Hij herstelde in oktober nog van een groot technisch mankement en kan toch weer even mee. En Marskarretje Curiosity staat al sinds juni in zijn eentje op de rode planeet te niksen. Radiocontact lukt niet meer. 

Al die apparaten die binnen enkele maanden in de problemen komen: je zou bijna denken dat dit een crisis openbaart in de ruimtevaartindustrie. Niets is minder waar. Sterker nog: de apparaten hielden het juist veel langer vol dan gepland. Kepler stond in de boeken voor 3,5 jaar meetwerk, maar hield het bijna 10 jaar vol. Dawn moest 9 jaar mee en dat werden er 11. Opportunity: 92,5 dag en nu al bijna 5.500. Hubble, tot slot, had het 10 jaar moeten doen en hikt pas nu, na 28 jaar, tegen het eind aan.

Dat is wel iets minder miraculeus dan het klinkt. Niemand wil achteraf horen dat een duur ruimte-apparaat veel eerder de geest geeft dan gedacht, en dus schatten instanties en bouwers de levensduur van hun apparaten vaak een tikje conservatief in. 

Volgende generatie

Tegelijk is het wegvallen van apparaten als Kepler, Dawn en (bijna) Hubble, gezien hun prestaties, wel een fikse tegenvaller voor de wetenschap. Maar niet getreurd: de volgende generatie ruimte-apparaten staat al in de startblokken. 

Als Nasa nooit meer contact maakt met Opportunity, is er daarom nog geen man overboord. Elders op de rode planeet rijdt Curiosity rond (ook al ruim driemaal langer bezig dan gepland). En in 2020 volgt de nog naamloze opvolger. 

Ook ‘de volgende Hubble’ staat al in de boeken. De James Webb Space Telescope – oorspronkelijk gepland voor lancering in 2018, maar uitgesteld tot 2021 – moet het werk van de ruimtetelescoop straks overnemen én overtreffen.  

En Keplers opvolger hangt zelfs al in de ruimte. Ruimtesonde TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) werd april gelanceerd en gaat op zoek naar nog veel meer exoplaneten. De geschatte duur? Twee jaar. Hoe lang hij het werkelijk volhoudt, kan niemand voorspellen.

Wat we in 2018 hebben geleerd: 16 belangrijke lessen
De strijd om uw persoonlijke gegevens is echt losgebarsten. Er is zo goed als zeker vloeibaar water op Mars. Aan het einde van 2018 blikt de wetenschapsredactie terug: dit hebben we het afgelopen jaar geleerd.

Hubble in veilige modus

Ruimtetelescoop Hubble, hofleverancier van vele beroemde ruimteplaatjes en diepgravende astronomische inzichten, zit in de penarie. Na het uitvallen van een cruciaal onderdeel is de telescoop – alsof het een kapotte computer op Windows is – overgeschakeld op de ‘veilige modus’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.