Inzicht Jaarringen

Wat je allemaal kunt aflezen uit de binnenkant van een boom

Beeld Science Photo

Een unieke kijk op de tak van de zilverspar, het naaldbomengeslacht waartoe ook de Nordmann-kerstboom behoort. De kleuren maken de verschillende soorten cellen in het takje goed zichtbaar. Het blauwe deel is het houtige binnendeel en heeft het mooiste patroon. Vijf keer herhaalt het zich hier: de jaarringen. Ze zijn zo duidelijk te onderscheiden omdat de boom gedurende het jaar niet altijd even snel groeit.

Die groeiverschillen zie je terug in de grootte van de blauwe belletjes. Door deze dode ‘vaten’ (tracheïden, in vakjargon) vervoert de boom water en voedingsstoffen van de wortels naar de bladeren.

Tijdens de groeispurt in de lente moeten deze groot zijn, om aan alle transportbehoeftes te kunnen voldoen. Het is net als drinken door een rietje: hoe groter het rietje, hoe makkelijker. Naarmate de zomer vordert is er steeds minder groei, en kan de boom met dunnere rietjes af.

Hoe dik een jaarring wordt hangt af van de weersomstandigheden. Zo stokt de groei bijvoorbeeld tijdens droge zomers, en blijven de ringen dun. Klimatologen maken dankbaar gebruik van dit fenomeen: zij kunnen er mooi klimaatgegevens uit het verleden uit afleiden.

De roze cellen vormen de boombast (en een klein stukje van de kern). De binnenste bastring maakt nieuwe jaarringcellen aan – op de overgang tussen blauw en roze – waardoor de boom groeit. De grote, wat chaotisch georganiseerde roze bellen behoren tot de buitenste bast. Zij beschermen de boom tegen weer, wind en vraat, en vervoeren suikers. Tegen de zaag van de kerstboomjager zijn ze echter niet opgewassen.

Uitleg dr. Frank Sterck, hoofddocent bosecologie en fysiologie van bomen aan de Universiteit van Wageningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.