Wat is het zika-virus? En wat kun je er tegen doen?

Grote delen van Zuid- en Midden-Amerika hebben te maken met een uitbraak van het zika-virus, dat ervan wordt verdacht de hersenen van ongeboren baby's aan te tasten. Ook in Nederland is het virus inmiddels opgedoken. Wat is het precies? En wat kun je er tegen doen?

Solange Ferreira doet haar zoontje Jose Wesley in bad.Beeld AP

Wat is het zika-virus?
Mensen kunnen besmet raken met het zika-virus als ze gestoken worden door een geïnfecteerde mug van het Aedes geslacht. De ziekte zelf is vrij onschuldig: mensen krijgen koorts, gewrichtspijn en uitslag, maar de klachten zijn milder dan bij dengue (knokkelkoorts). Alles wijst er echter op dat de foetus van zwangere vrouwen aangetast kan raken en de baby microcefalie kan krijgen. Dat is een aandoening van het centrale zenuwstelsel waarbij de hersenen zich niet goed ontwikkelen als gevolg van een te kleine schedel. Het kind kan hierdoor verstandelijk gehandicapt raken. Er is geen vaccin om infectie te voorkomen en er zijn geen medicijnen om de ziekte te genezen.

Hoe kun je besmet raken?
Het virus verspreidt zich via muggen van het Aedesgeslacht. Als deze iemand prikt die reeds is besmet, wordt de mug drager van de ziekte, en als ze daarna weer iemand anders bijten, kan het virus worden overgedragen. Een muggenbeet betekent dus niet automatisch dat je besmet bent geraakt: dat gebeurt alleen als de mug is geïnfecteerd. De Aedesmug kan trouwens ook andere ziektes overbrengen, zoals dengue (knokkelkoorts) en chikungunya (wat erg op knokkelkoorts lijkt).

Een mug van het Aedes geslacht.Beeld ap

Wat gebeurt er als je besmet bent?
Infectie met het zika-virus wordt ook wel knokkelkoorts light genoemd. De ziekte heeft dezelfde symptomen: koorts, gewrichtspijn en uitslag, maar de klachten zijn veel milder dan bij dengue. Bij volwassenen verdwijnen de klachten binnen een week.

Waarom lopen zwangere vrouwen bij besmetting risico?
Iedereen dacht dat het een onschuldig virus was, maar alles wijst er nu op dat het de foetus van zwangere vrouwen kan aantasten en de baby microcefalie kan krijgen. Dat is een aandoening van het centrale zenuwstelsel waarbij de hersenen zich niet goed ontwikkelen als gevolg van een te kleine schedel. Het kind kan hierdoor verstandelijk gehandicapt raken. In Brazilië werden vorig jaar 3.500 baby's geboren met deze afwijking.

Wat is er tegen de ziekte te doen?
Niets. Er is geen vaccin om infectie te voorkomen en er zijn geen medicijnen om de ziekte te genezen. De autoriteiten in El Salvador, Colombia en Brazilië raden vrouwen in die landen aan om hun zwangerschap uit te stellen als dat kan.

Een zwangere vrouw op controle in een ziekenhuis in Honduras.Beeld afp
De tien jaar oude Elison troost zijn huilende broertje Jose Wesley.Beeld AP

Is het veilig om naar deze landen te reizen?
Het ministerie van Buitenlandse Zaken ziet nog geen reden om het reisadvies aan te passen. Het Nederlandse LCR (Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering) adviseert zwangere vrouwen extra maatregelen te nemen tegen muggen.

Er zijn tien Nederlanders met het virus besmet geraakt in Suriname. Onder hen zijn geen zwangere vrouwen.

De Amerikaanse gezondheidsautoriteit CDC raadt zwangere vrouwen af om naar getroffen gebieden in Latijns-Amerika te reizen en ook het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken adviseert zwangere vrouwen om hun trip uit te stellen.

Komt de ziekte ook in Europa voor?
De Aedesmug voelt zich thuis rond de evenaar, maar familieleden hebben voor kleine uitbraken van tropische virusziekten gezorgd in Madeira, Zuid-Frankrijk en Italië. Het zika-virus is in Europa voorlopig nog niet doorgegeven door muggen, maar dat is volgens Bram Goorhuis, internist en expert tropische ziektes bij het AMC, in de zomer wel een reëel scenario als de problemen in Zuid- en Midden-Amerika aanhouden. 'Iemand komt geïnfecteerd terug uit Brazilië, wordt in Italië geprikt door een Aedesmug, en die mug besmet de volgende. Een grote uitbraak is in Europa echter niet waarschijnlijk.'

Een medewerker van het ministerie van Volksgezondheid spuit insecticide in een wijk in El Salvador.Beeld afp

Brazilië vecht tegen een ongekende uitbraak van het zika-virus. Duizenden pasgeboren baby's raken erdoor verstandelijk gehandicapt. Lees hier de reportage.

Tien Nederlanders raakten ook besmet. Lees hier het nieuwsbericht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden