Weblog

'Wat is er geworden van de vriendschapsbelofte van Facebook?'

De wereld wordt één grote global village van vrienden, beloofden de oprichters van Facebook in 2004. Bijna tien jaar later is Facebook het meest gebruikte sociale medium ter wereld. 'Maar wat is er geworden van de vriendschapsbelofte?', vraagt hoogleraar psychologie Mark van Vugt zich af.

Een smartphonegebruiker laat de Facebook applicatie op zijn telefoon zienBeeld reuters

Facebook is een succesverhaal. Vanaf de start in 2004 heeft de site zich snel opgewerkt tot een van de meest gebruikte sociale media ter wereld, met meer dan 1 miljard actieve gebruikers wereldwijd. 'How on earth did we stalk our exes, remember our co-workers birthdays, bug our friends, and play a rousing game of Scrabble before Facebook', vroeg het Amerikaanse tijdschrift Entertainment Weekly zich onlangs af.

Facebook is niet alleen populair, het werkt ook nog eens goed. Toen zangeres Trijntje Oosterhuis afgelopen week beloofde bij elke 'like' op haar Facebookpagina een euro naar het rampenfonds voor de Filipijnen over te maken, liep de teller in no time boven de 200.000.
Maar wat is er geworden van de belofte van de oprichters van Facebook? De wereld zou een grote global village van vrienden worden, stelden zij. Maar dat is helaas niet gebeurd. We hebben niet meer vrienden dan in het tijdperk voor Facebook, of zelfs voor internet.

Mark van VugtBeeld Els Zweerink

Facebook-vriendschap
Mijn collega aan de universiteit van Oxford, Robin Dunbar, verzamelde een aantal interessante gegevens op Facebook. Mensen met 500 'vrienden' op Facebook bleken in praktijk maar met 26 daarvan wederzijds contact te hebben. Dat is toch hoe 'gewone' vrienden praten: jij zegt iets, de ander zegt iets terug? Wie 150 Facebook-vrienden had, onderhield contact met gemiddeld twaalf daarvan. Dus minder dan één op tien Facebookrelaties zijn echte vriendschappen.

Waarom heeft Facebook ons niet meer vriendschappen opgeleverd? Het probleem zit voor een deel in de manier van communiceren via internet. Een face-to-face gesprek maakt ons veel gelukkiger dan een e-mail of sms-bericht. Probeer maar eens hardop te lachen om een grap die je in je inbox krijgt! Zonder met elkaar te lachen kun je geen vrienden worden. Mensen zijn gemiddeld gelukkiger na een gesprek op Skype, dan na een e-mail of Facebook-interactie.

Een beperkt sociaal brein
Een tweede belangrijke reden waarom Facebook niet meer vriendschappen oplevert, is omdat vriendschap tijd vraagt om te worden onderhouden. Dat heeft te maken met de beperkingen van ons brein. Vergelijkend hersenonderzoek tussen diersoorten laat zien dat er een positief verband is tussen de grootte van het brein en de grootte van de groep.
Hoe groter de hersenen (meer precies: de neocortex, het intelligente gedeelte) van een soort, des te groter zijn de groepen waarin die dieren leven. De mens heeft het grootste sociale brein. Volgens die berekening kan een mens functioneren in groepen van ongeveer 150 anderen, maximaal. Dat is even groot als de hoeveelheid Tweede Kamerleden, of (ongeveer) het aantal mensen in je adresboekje.

Wordt die groep groter, dan kan ons brein dat simpelweg niet aan. En ook binnen dat netwerk van meer dan honderd mensen zijn er gradaties in intimiteit. Van hechte vriendschappen hebben we er maximaal vijf. Dat zijn de mensen die we het vaakst zien en waarbij we ons het meest thuis voelen: je partner, familie, goede vrienden. Daarnaast hebben we een 'sympathie-groep' van ongeveer twaalf tot vijftien personen: mensen met wie we wel eens wat gaan drinken of sporten, of een goede collega. Krijgen we een romantische relatie, dan verliezen we gemiddeld twee goede vrienden in ons netwerk. En dat wordt ons niet altijd in dank afgenomen!

Persoonlijkheid speelt een rol
Persoonlijkheidsverschillen spelen wel een rol in dit verhaal. Mensen met een extraverte persoonlijkheid hebben een groter sociale netwerk, in tegenstelling tot mensen met een neurotische persoonlijkheid. Ook verschillen mannen en vrouwen op vriendschapsgebied. Mannen zijn intiemer met elkaar als ze gezamenlijk dingen doen, zoals sporten. Voor vrouwen geldt dat hun vriendschap sterker wordt bepaald door hoeveel ze met elkaar praten. Vrouwen worden juist minder intiem met elkaar nadat ze gezamenlijke activiteiten hebben ondernomen, zoals op vakantie gaan.

Ondanks de belofte van Facebook is de omvang en de diepte van onze vriendschappen niet veranderd. Met Facebook kun je heel goed het contact met een vriend onderhouden, ook al zit je op verschillende plekken op de wereld. Maar om te denken dat je met Facebook meer vrienden maakt is onjuist. Trijntje Oosterhuis heeft inmiddels aan den lijve ondervonden hoeveel Facebook-vriendschappen waard zijn.

Mark van Vugt (1967) is evolutionair psycholoog en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Voor Vonk, het zaterdagse achtergrond- en opiniekatern van de Volkskrant, blogt hij geregeld over de 'vreemde, buitenissige en saillante aspecten van menselijk gedrag'. Hij is op twitter te volgen via @ProfMarkvugt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden