Wat is chroom-6 en hoe gevaarlijk is het?

Teruglezen:

Zeker 3.000 medewerkers van defensieterreinen in Eygelshoven en Brunssum klagen de staat aan wegens jarenlange blootstelling aan de giftige stof chroom-6, terwijl defensie daarvan af wist. Wat is chroom-6 en hoe gevaarlijk is het? Onze verslaggever Joost de Vries schreef er eerder al dit over:

Chroom-6 is in het verleden veel gebruikt als beschermend dekmiddel voor hout, plastic en metalen oppervlakten, en in verf verwerkt als versterkend en beschermend bestandsdeel. Beeld Wikimedia Commons

Chroom-6 is in feite een handig goedje: deze geproduceerde variant van natuurlijk chroom hecht zich gemakkelijk aan allerlei andere metalen en kan verwerkt worden in onder meer hout, verf en plastic. Als deklaag of ingrediënt van bouwmaterialen biedt het extra stevigheid en bescherming tegen corrosie. Denk aan roestvrij staal, chromen afwerking van voertuigen, beschermende verf, geïmpregneerd hout en als deklaag van militaire voertuigen. In vaste vorm kan het geen kwaad, maar als het als stof vrijkomt, kan zelfs een kleine hoeveelheid al kanker veroorzaken.

Het metaal wordt al decennialang gebruikt in de verf- en staalindustrie, zegt Martin van den Berg, hoogleraar toxicologie aan de Universiteit Utrecht. Hij weet dat het tussen de jaren '60 en '80 veelvuldig werd geproduceerd en verwerkt. Sindsdien zijn de gezondheidsrisico's van chroom-6 bekend en is het gebruik van de stof afgenomen. 'Dierproeven hebben aangetoond dat het kanker kan veroorzaken.'

Stof tast het dna aan
Inmiddels bestaan voldoende aanwijzingen dat dit ook voor mensen geldt, zegt Van den Berg. 'Chroom-6 werkt op het genetisch materiaal: het tast het dna aan waardoor tumoren ontstaan. De kans op longkanker is het grootst, maar het wordt ook verdacht van het veroorzaken van kanker in andere organen.'

De hoogleraar onderscheidt drie manieren waarop chroom-6 in het lichaam kan komen: via de huid (bijvoorbeeld bij het zweten), door inademen en door inslikken. Het is daarom nog gevaarlijker dan asbest, stelt de hoogleraar. Asbest wordt nauwelijks door de huid opgenomen en komt vooral door inademing in de longen terecht.

Chroom-6 kan via de poriën in het lichaam komen, via het inademen in de luchtwegen en via doorslikken (bijvoorbeeld bij hoesten door stof) in maag en darmen. Bij verwerking ervan zou het hele lichaam beschermd moeten zijn, zegt Van den Berg.

De medewerkers van Defensie die in hangars in onder meer Brunssum en Vriezenveen onderhoud pleegden aan Amerikaanse gevechtsvliegtuigen en tanks hadden die bescherming niet. Van den Berg: 'In het stof dat bij het schuren in de lucht kwam, werden belachelijk hoge hoeveelheden chroom-6 gemeten. Defensie had destijds absoluut kunnen weten hoe gevaarlijk het was.'

Tientallen miljoenste van een gram
Bij langdurige blootstelling kan een kleine hoeveelheid chroom-6 waarschijnlijk al kanker veroorzaken, zegt Van den Berg. De norm is daarom tegenwoordig streng: volgens adviesinstituut de SER mag de concentratie niet hoger zijn dan 'tientallen miljoenste van een gram per kubieke meter lucht'.

De doe-het-zelver hoeft zich echter geen zorgen te maken, meent hij. De situatie van destijds in de werkplaatsen van Defensie is niet te vergelijken met bijvoorbeeld het thuis verzagen van een stuk geïmpregneerd hout. In de hangars werd dagelijks geschuurd aan de chromen oppervlakten van tanks en vliegtuigen, waarbij grote hoeveelheden stof met daarin chroom-6 vrijkwamen. Een oud-medewerker vertelde aan de Volkskrant dat hij 'het ijzer in zijn boterhammen proefde'.

Een verflaag op een oud huis met daarin chroom-6 is ongevaarlijk. In tegenstelling tot asbest blijft chroom-6 hard en gaat het niet op den duur verstuiven. En zelfs wie besluit de zaag in zijn geverfde planken te zetten, loopt waarschijnlijk weinig risico, zegt de hoogleraar. 'Met verzagen van een partij oud hout komt geen dergelijke concentratie chroom-6 vrij.' De blootstelling aan de giftige stof is in dat geval ook van te korte duur om echt risico op te leveren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.