'Wat bezielde Vandersteen Schabolleke in Schanulleke te veranderen?'

Afwisselend betuigen Stella Bergsma en Sylvia Witteman hun liefde voor Nederlandse woorden die je niet vaak genoeg meer hoort. Deze week: schabouwelijk.

Beeld anp

Bij het bladeren in een paar oude Suske en Wiskes kwam ik ook Schabolleke tegen, Wiskes popje. Rare naam, Schabolleke. Zou het iets met 'schabouwelijk' te maken hebben? Dat woord wordt in Nederland zelden gebruikt: het is een Vlaams woord en betekent zoiets als 'jammerlijk' of 'erbarmelijk'. Schabolleke ís een nogal schabouwelijk popje, met haar slappe lijfje, gevuld met zaagsel.

Schabollekes oorspronkelijke naam was trouwens 'Schalulleke'. Dat is het Antwerpse woord voor 'lente-uitje' en daar lijkt ze inderdaad met enig inbeeldingsvermogen wel een beetje op, met haar sprieterige haartjes. Voor de Nederlandse lezers was die naam onbedoeld lachwekkend (vooral toen Jerommeke, immer kort van stof, de naam afkortte tot 'Schalul'), daarom veranderde schrijver Willy Vandersteen de naam al gauw in Schabolleke. Een leuke naam, waar voor niemand iets op aan te merken valt, een vertederde verwijzing naar haar schabouwelijkheid.

(tekst gaat verder na foto)

Molens op de Kinderdijk staan in de rouw na het overlijden van prins Claus. Bij de rouwstand wordt de onderste wiek vlak na het laagste punt iets naar rechts vastgezet. Beeld anp

Waar het woord 'schabouwelijk' vandaan komt, is ook weer interessant: het verwijst naar 'schabouw zetten' van molenwieken, de stand waarin de wieken gezet werden bij een sterfgeval. Ik kan er geen plaatjes van vinden, maar ik neem aan dat de wieken dan in de vorm van een + stonden in plaats van een x. 'Schabouw' komt dan weer van het Franse 'escabeau', dat ladder of trapje betekent. Met de wieken zo rechtop kon je ze natuurlijk beklimmen als een laddertje.

Waarom Schabollekes naam andermaal veranderd werd (in De schone slaper), nu in 'Schanulleke', is een raadsel. Het is geen bestaande Vlaamse voornaam, dat wil zeggen, ik vind hem niet terug op een site met oude Vlaamse voornamen - waarop wél de heerlijkste namen als Pamphile, Evarist, Euphrasie en Sidonie (!) - en ook de betekenis is duister.

Wat bezielde Vandersteen Schabolleke in Schanulleke te veranderen? Was het misschien omdat ze er in de loop der jaren minder schabouwelijk uit was gaan zien? We zullen het nooit weten: de dader ligt op het kerkhof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden