Wat betekent de aanwezigheid van water bij vijf exoplaneten?

NASA maakte gisteren bekend dat vijf exoplaneten - planeten die om een andere ster dan de zon draaien - water in de dampkring hebben. Hoe bijzonder is de aanwezigheid van water in de atmosfeer en betekent het dat er ook leven op de planeten mogelijk is?

De atmosfeer van een van de planeten wordt verlicht door zijn ster.Beeld NASA

'We zijn ervan overtuigd dat dit een teken is dat er bij meerdere planeten water in de dampkring is', meldde Avi Mandell, planetair wetenschapper bij NASA, in de nieuwste editie van Astrophysical Journal. 'Het resultaat opent deuren om in de toekomst de hoeveelheid water in atmosferen van verschillende expoplaneten met elkaar te vergelijken.'

Het gaat om de planeten WASP-17b (in het sterrenbeeld Schorpioen), HD209458b (Pegasus), WASP-12b (Voerman), WASP-19b (Zeilen) en XO-1b (Noorderkroon). De hoeveelheid water is niet bij alle planeten hetzelfde. Zo gaf planeet HD209458b de sterkste signalen af.

'Het is niet de eerste keer dat er water(damp) in de atmosfeer van een exoplaneet is aangetroffen', vertelt wetenschapsjournalist Govert Schilling. 'Maar nu zijn er bij vijf verschillende planeten metingen verricht met exact dezelfde apparatuur. Dat maakt de resultaten onderling wel beter vergelijkbaar.'

'Buitengewoon moeilijk'
Dankzij krachtigere computers en betere telescopen konden de astronomen veel gerichter de aanwezigheid van water meten. 'Het is buitengewoon moeilijk om de atmosfeer van een exoplaneet te detecteren. Maar we signaleerden een zeer duidelijk teken van water', vertelt mede-onderzoeker Drake Deming van de Universiteit van Maryland. De planeten werden geobserveerd met verschillende infraroodgolflengten waarmee de aanwezigheid van water werd opgelicht.

De signalen die de astronomen ontvingen waren een stuk minder uitgesproken dan verwacht. Dat komt omdat alle vijf de planeten bedekt zijn met een nevel, waardoor het signaal wordt afgezwakt. De planeten zijn hete Jupiters: reuzenplaneten van lichte gassen als waterstof en helium, die zeer dicht rond hun moederster cirkelen. De meeste zijn een paar keer zo zwaar als Jupiter, de grootste planeet in ons eigen zonnestelsel.

Buitenaards leven
Water is een cruciale voorwaarde voor leven, betekent dat dan dat er leven op de planeten mogelijk is? 'De ontdekking betekent totaal niet dat er eventueel leven op de vijf planeten zou kunnen bestaan', zegt Schilling. 'De planeten bevinden zich extreem dicht bij hun moederster. Daardoor is de temperatuur veel te hoog voor elke denkbare vorm van leven.'

'In het verleden zijn overigens bij andere exoplaneten ook andere moleculen gevonden, waaronder koolmonoxide', zegt Schilling. 'Dat er water in de dampkring van een gasvormige exoplaneet voorkomt is op zich niet verrassend; water bestaat uit waterstof en zuurstof, en beide elementen komen veel voor in het heelal.'

Om de hoeveelheid waterdamp in de atmosfeer van de planeten te meten, namen de astronomen waar hoe de planeten hun ster passeerden en welke golflengten gedeeltelijk werden geabsorbeerd.Beeld NASA
 
De ontdekking betekent totaal niet dat er eventueel leven op de vijf planeten zou kunnen bestaan. De planeten bevinden zich extreem dicht bij hun moederster. Daardoor is de temperatuur veel te hoog voor elke denkbare vorm van leven
Wetenschapsjournalist Govert Schilling
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden