Nieuws

Wanneer zijn ook wij van de mondkapjes verlost?

In de VS en Israël kunnen de mondkapjes (deels) af: er zijn zoveel mensen gevaccineerd, dat men de mondkapjesplicht heeft ingeperkt. Wanneer is Nederland ook aan de beurt?

Winkelend publiek in het centrum van Amsterdam, tijdens een koopzondag in november.  Beeld ANP
Winkelend publiek in het centrum van Amsterdam, tijdens een koopzondag in november.Beeld ANP

Een ‘opwindend en krachtig moment’, zo noemde directeur Rochelle Walensky van het Amerikaanse RIVM het. Wie volledig is gevaccineerd, hoeft in de meeste omstandigheden in de VS geen mondneusmasker meer op, of afstand te houden. Dat maakte de CDC-bestuurder donderdag bekend. ‘We hebben allemaal uitgezien naar dit moment, waarop we terug kunnen naar enig gevoel van normaliteit’, aldus Walensky.

Dat willen wij ook! Maar of het mondkapje ook bij ons snel de kast in kan, valt te bezien. We zullen daar zeker twee hobbels voor nemen.

1. De vaccinatiegraad moet omhoog

Belangrijk verschil tussen de VS en Nederland: in Amerika heeft inmiddels 60 procent de eerste prik gehad, en is haast de helft volledig gevaccineerd. Bij ons heeft nog maar 30 procent één prik gehad, en is de inenting bij nog geen 10 procent compleet.

‘En met zulke aantallen kan er nog geen sprake zijn van enige versoepeling van de basismaatregelen’, zegt hoogleraar moleculaire epidemiologie Marc Bonten (UMC Utrecht) desgevraagd. ‘Met het OMT hebben we het hier in elk geval nog niet over gehad.’

Bovendien is de situatie in de VS ook na de versoepeling niet zo heel anders dan in Nederland. In het openbaar vervoer blijft het mondkapje gewoon verplicht, net als in winkels die daarom vragen. ‘Bij ons mocht je toch al zonder mondkapje over straat’, zegt hoogleraar infectiepreventie Andreas Voss (Radboud UMC). ‘Het beleid per land is compleet anders, je kunt het moeilijk met elkaar vergelijken.’

Interessant is dat het mondkapje in de VS drukmiddel lijkt te worden in de vaccinatiecampagne, signaleert Bonten. ‘Het opheffen van de mondkapjesplicht wordt er ook op een andere manier gebruikt. Als een soort beloning om de vaccinatiegraad omhoog te krijgen.’

2. Het aantal besmettingen moet omlaag

Met zo’n tweehonderdvijftig nieuwe besmettingen per honderdduizend inwoners per week, zit Nederland momenteel ruim boven de grens van hoogstens vijfendertig besmettingen per week. Die grens defineerde het ministerie afgelopen zomer als min of meer coronaveilig. Het mag dan de goede kant op gaan, officieel is de situatie in heel Nederland nog altijd ‘zeer ernstig’.

Dat gegeven alleen al maakt dat het ‘geen zin heeft’ om nu al over het afschalen van de mondkapjesplicht te praten, vindt Voss. ‘Als je er nu over zou beginnen, zegt straks iedereen: we stoppen ermee. Dat kunnen we nu echt niet gebruiken. Het gaat net de goede kant op.’

Wanneer het laatste uurtje van het mondkapje formeel slaat, is onduidelijk. Noch het ‘openingsplan’, noch de ‘routekaart’ van het ministerie rept daar met zoveel woorden over. Wel gelden er op het laagste risiconiveau ‘geen aanvullende beperkingen’ meer in de winkel. Behalve minder dan vijfendertig besmettingen per honderdduizend inwoners per week, moet het aantal ziekenhuisopnames daarvoor echter wel zakken naar minder dan vier per miljoen mensen per week. Momenteel staat die teller op meer dan vijftig.

Toch sluit Voss niet uit dat de vraag over de mondkapjes later deze zomer alsnog aan de orde is. Eenmaal ingezet, kan de daling immers snel gaan. Zeker nu er meer zomers weer aanbreekt en de vaccinatiecampagne versnelt. Voss zegt het voorzichtig: ‘Ik verwacht dat ook wij daardoor op een bepaald moment in een fase komen dat ook wij het achterwege laten van mondkapjes kunnen overwegen.’

Een belangrijke kink in de kabel kan nog wel zijn dat er nieuwe virusvarianten opduiken waar vaccins minder goed tegen werken. Zeker in het najaar, als het luchtwegvirusseizoen weer aanbreekt, kan dat er in theorie voor zorgen dat sommige basismaatregelen opnieuw nodig zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden