column

Waarom vlees óók alweer geen wondermiddel is tegen ernstige corona

null Beeld

Het was een ‘opmerkelijke ontdekking’, schreef het Algemeen Dagblad, en dus danste het nieuws al snel rond door het berichtjescircus op sociale media. Heb je het al gehoord? Belgische onderzoekers hebben aangetoond dat selenium en zink helpen tegen ernstige corona!

‘For your information: dat zit in vlees en vis’, was Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging zo behulpzaam om te verduidelijken. ‘Vis en vlees ook wondermiddelen in coronatijd’, zoals een landbouwjournalist het onderzoek samenvatte.

Misschien vindt u het leuk om te horen hoe zoiets bij ons achter de schermen gaat. Een collega wees me op het nieuws, met aanmoedigingen als ‘zou toch wel erg opmerkelijk zijn’ en ‘dit gaat overal rond’. Waarna ik het achterliggende onderzoek erbij pakte, het doorvlooide, erover belde met een hoogleraar die er met verse ogen naar keek – en constateerde dat het allemaal veel genuanceerder ligt dan wat het AD en Van der Plas ervan maakten.

Ernstige corona pak je niet aan door de patiënt een portie vlees voor te zetten. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Ernstige corona pak je niet aan door de patiënt een portie vlees voor te zetten.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Geen nieuws voor de krant, was mijn oordeel. Welke lezer zit er nou te wachten op berichten van het soort: ‘Weer géén behandeling tegen corona ontdekt!’

Goed, maar hoe zit het dan wél? De Belgische groep – met in de gelederen een onderzoeker met, jawel, aandelen in een bedrijf dat seleniumtests verkoopt – had van 132 covidpatiënten bij aankomst in het ziekenhuis het zink- en seleniumgehalte in het bloed bepaald. Twintig patiënten belandden op de ic, zestien overleden.

Dat mondde uit in een grafiekje met verbanden. Inderdaad hadden de ergst zieken en de overledenen gemiddeld wat minder selenium in het bloed dan de mild zieken. Citaat uit het AD: ‘Bij de covidpatiënten die het niet haalden, hadden zeven op de tien een ernstig tekort aan zowel selenium als zink.’ Je zou er ‘een betrouwbare methode’ in kunnen zien om ‘het verloop van ernstige covid-19 en dood te voorspellen’, schrijven de Belgen in hun artikel.

Alleen kan zo’n tekort ook een heel andere oorzaak hebben. ‘Als je ernstiger ziek bent, eet je misschien minder goed’, zegt hoogleraar voedingsbiologie Renger Witkamp (Wageningen Universiteit), na lezing van het Vlaamse onderzoek. ‘Als er een tekort is aan één stofje, moeten er alarmbelletjes gaan rinkelen: waardoor komt dit?’

Met de patiënten was immers wel meer aan de hand. Zo hadden de zieken met het laagste seleniumgehalte ook obesitas en suikerziekte. Anderen hadden kanker, hart- en vaatziekten of waren bejaard. Lastig om in dat oerwoud van factoren er één aan te wijzen en te zeggen: dít is het metertje waarmee je het beloop van covid kunt voorspellen!

Laat staan dat je de loop der dingen kunt beïnvloeden door er een seleniumpilletje in te gooien, of een stukje biefstuk. Witkamp vergelijkt het met een afgeleefde, kapotte auto. ‘Je kunt dan wel zeggen: het oliepeil is te laag. Maar eigenlijk kun je daar geen enkele conclusie aan verbinden. Door de olie bij te vullen gaat je auto echt niet ineens weer rijden.’

Nog een hele waslijst aan tekortkomingen en smetjes somt de wetenschapper op. Zo ontbreekt er een referentiegroep, nodig om de metingen netjes te ijken, en zijn zestien doden wel erg mager om stevige een statistiek op te bouwen. ‘Ik had het ook graag anders gezien’, zegt Witkamp. ‘Maar dit onderzoek rammelt aan alle kanten en overtuigt mij totaal niet.’

Meer onderzoek is nodig – en laten de Belgen dat zelf nu ook met zoveel woorden schrijven. ‘De causaliteit blijft onbekend’, schrijven ze, en: ‘gerandomiseerde klinische proeven zijn nodig’ om te testen of zink en selenium echt wel iets uithalen. Maar ja: dat staat op bladzijde 13 onderaan, zo ver was Caroline van der Plas niet gekomen.

Twee dagen na het nieuws uit België pingelt mijn mailbox opnieuw. Persbericht van een bedrijf dat selenium- en zinkpillen fabriceert ditmaal: let op journalisten, het is nu dus bewezen dat zink en selenium helpen tegen ernstige covid. ‘Reden om ons te verheugen’, aldus de pillendraaier.

‘De een zijn dood is de ander zijn brood’, reageert Witkamp, als ik hem het persbericht laat zien. ‘Dat klinkt hard, maar ook tijdens de covidpandemie komt dit weer naar voren. Hoe meer ik over de studie nadenk en de berichtgeving zie, des te bedenkelijker ik dit ga vinden.’

Verbanden tussen ernst van corona en de hoeveelheid koper (linksboven), selenium (rechtsboven), seleniumeiwit (linksonder) en zink (rechtsonder). De vierkante haken geven aan waar 'statistisch significante' verbanden zitten: de sterretjes geven aan hoe sterk het verband is.  Beeld Nutrients
Verbanden tussen ernst van corona en de hoeveelheid koper (linksboven), selenium (rechtsboven), seleniumeiwit (linksonder) en zink (rechtsonder). De vierkante haken geven aan waar 'statistisch significante' verbanden zitten: de sterretjes geven aan hoe sterk het verband is.Beeld Nutrients
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden