Beter/leven Hartritme

Waarom slaat mijn hart weleens over?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: waarom slaat mijn hart weleens over?

Beeld Daantje Bons

Een pauze. Soms een wat wee gevoel in je borst. En dan… kabaBOEM! Elk jaar gaan meer dan 17.000 Nederlanders met deze klacht naar de huisarts: hartoverslagen. Het wekt ongerustheid als het hart, die belangrijke motor van ons lijf, als een haperend uurwerk uit de pas loopt. Waarom slaat het bij sommige mensen niet gewoon 24 uur per dag rustig en regelmatig door?

Eigenlijk is ‘overslag’ geen goede term voor wat er écht gebeurt in het lichaam, zegt Isabelle van Gelder, hoogleraar cardiologie gespecialiseerd in ritmestoornissen aan het UMCG in Groningen. ‘Die overslag noem ik ook wel een extra slag. Die valt te vroeg. Daardoor is de pauze tot de volgende slag wat langer.’ Tijdens die langere pauze krijgt het hart meer tijd om zich met bloed te vullen. Om die grotere hoeveelheid bloed door te sluizen, moet het hart even een zetje geven met een krachtiger slag: BOEM!

Sommige mensen voelen zo’n hartoverslag zelden, anderen wel. Hoe kan dat? Dat is heel persoonlijk bepaald, zegt Van Gelder. ‘Sommige mensen voelen elke hartoverslag. Anderen merken nooit iets.’ Als je het wél voelt, kan angst een rol spelen, weet de Groningse hoogleraar. Gelukkig is de bezorgdheid in veel gevallen niet nodig. Sterker nog: hartoverslagen zijn vrijwel altijd onschuldig. De bewaker van de hartslag is de sinusknoop, die bovenin de rechterboezem huist. Deze gangmaker van het hart trekt aan de touwtjes van een ingenieus elektriciteitssysteem. Dit zorgt ervoor dat het hart in rust zo’n 70 keer per minuut klopt en bij inspanning het tempo versnelt. Maar bij sommige mensen is er soms een extra gangmaker die actief wordt: een groepje hartspiercellen wordt dan nét even te vroeg opgepord om het hart te activeren, waardoor een extra slag ontstaat.

Is stress de veroorzaker van die hartoverslagen? Soms wel, zo blijkt: ‘Het kan een signaal zijn dat het lichaam niet in balans is’, zegt de hoogleraar. Stimulerende stoffen helpen ook niet: wees dus matig met koffie, alcohol, cola, en andere pepmiddelen, inclusief drugs als xtc. In bepaalde levensfasen kunnen de overslagen ook vaker optreden. Tijdens de overgang bijvoorbeeld, of rondom grote veranderingen, zoals een scheiding, pensioen of ontslag. Andere keren speelt stress geen rol. Medicijnen, zoals luchtwegverwijders bij astma en COPD, kunnen eveneens de boosdoener zijn. Soms is er simpelweg geen aanwijsbare oorzaak te vinden. Van Gelder: ‘Veel mensen denken dat ze een tekort aan bepaalde stoffen hebben en gaan dan magnesium of calcium slikken. Maar dat soort tekorten komen alleen voor als je niet gezond eet en dan ook geen groente en fruit binnen krijgt.’

Het goede nieuws is dat een soms hakkelend hart in bijna alle gevallen net zo goed werkt als een gestage doortuffer. Het helpt om je te bedenken dat zo’n overslag absoluut geen kwaad kan, adviseert Van Gelder. ‘Alleen als je ook klachten hebt als pijn of een beklemmend gevoel op de borst, kortademigheid of benauwdheid kan het zijn dat er iets ernstigers aan de hand is, zoals een vernauwing van een kransslagader of hartfalen bij ouderen die al een ziek hart hebben’, zegt Van Gelder. ‘Of als het hart echt minutenlang op hol slaat.’

Toch ongerust? De huisarts kan snel horen of er iets mis is of dat het ‘gewone’ hartoverslagen zijn. Tip van de hoogleraar: tik het ritme dat u voelt met uw vingers op het bureau in de spreekkamer. Dat vertelt uw dokter al veel over de soort hartkloppingen die u ervaart.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden