Waarom nieuwssites reacties in de ban doen

Alom sluiten nieuwssites hun mogelijkheid tot reageren. De wijsheid van de massa die erop tot uiting zou moeten komen, gaat ten onder in gescheld en onzin.

De internettrol aan het werk Beeld MietzeB
De internettrol aan het werkBeeld MietzeB

'In theorie zijn lezerscommentaren fantastisch. Op zijn best bevorderen ze een vruchtbare discussie rondom een specifiek onderwerp en leveren ze nieuwe inzichten.' Aldus de site Vice.com ruim twee maanden geleden. Gevolgd door de onvermijdelijke heel grote 'maar'.

'Helaas zijn commentaarsecties zelden op hun best. Zonder moderatoren of fancy algoritmen zijn ze gevoelig voor anarchie. Te vaak ontaarden ze in een stroom van racistische en vrouwonvriendelijke meuk waar de luidruchtigste, aanstootgevendste en domste meningen naar boven drijven en intelligentste reacties verzuipen in het lawaai.'

Deze en soortgelijke waarnemingen leiden overal tot het besluit te stoppen met lezerscommentaren. De een na de andere nieuwssite krijgt schoon genoeg van het leger cybervandalen, ruziezoekers, racisten en seksisten. Commentaren zijn niet langer welkom en lezers moeten hun heil maar op Facebook zoeken, waar sowieso de discussie plaatsvindt.

Hoe anders was het in de onschuldige jaren van internet. Webidealisten spraken vol verwachting over de Wisdom of the Crowd: de massa beschikt bij elkaar genomen over meer kennis dan een individuele specialist. Internet bracht overal kennis en mensen bij elkaar. Uitgevers van nieuwssites waren blij, want hun commentaarsecties zorgden voor veel (trouw) publiek.

Het liep anders. De trollen namen het over en met terugwerkende kracht kregen critici als Andrew Keen gelijk, die al jaren geleden waarschuwde voor de negatieve kanten van de door de techoptimisten bewierookte Wijsheid van de Massa. Journalist Sarah Jeong schreef er kort geleden een boek over, met de omineuze titel The Internet of Garbage. Of, in de woorden van schrijver en essayist Michael Wolff: 'Tv was altijd het afvoerputje. Nu zijn de digitale media dat. Er is daar niets, behalve een stortvloed aan onzin.'

Niet afschaffen

Is het echt zo erg? En vooral: is er nog hoop? Hans Nijenhuis, hoofdredacteur van het AD, wil de lezersbijdrage niet afschrijven. Hij stopte eerder dit jaar weliswaar met reacties op AD.nl, maar ziet ze graag weer terugkomen. 'Ik geloof nog steeds in de wisdom of the crowd. Kijk naar De Correspondent, daar gaat het wél goed. En waarom? Omdat het niet lukraak reacties zijn, maar bijdragen van leden. Die leden hebben een betaalrelatie', aldus Nijenhuis.

Op het moment dat op AD.nl zoiets ook kan, mogen de reacties weer terug. 'Je moet lid van een club zijn en dan gedraag je je ook zo. Nu waren het voorbijgangers die het debat domineerden. Daar heb je niets aan.' Nijenhuis vindt het belangrijk de stem van de lezer te laten horen, net als bij de lezersbrief gebeurt. 'Het is de polsslag van ons publiek. Zeker, je schrikt vaak. Het gaat er behoorlijk hard aan toe. Maar je leert er als krantenmaker wel van: dit zijn onze lezers.'

Marktleider NU.nl peinst niet over een terugkeer. 'We zijn niet op de wereld om conversaties te faciliteren', zegt hoofdredacteur Gert-Jaap Hoekman. 'NUjij sloot gewoon niet meer aan bij waar NU.nl voor staat. Het leverde niets op. Sterker nog, bij berichten over de Krim bijvoorbeeld werden we overspoeld met narigheid uit het pro-Russische kamp.' Hoekman gelooft meer in lezersbijdragen in de vorm van foto's of video's.

Ondertussen weet het bekendste voorbeeld van de wisdom of the crowd, Wikipedia, gewoon stand te houden. Het is een plek waar de oude belofte van de internetidealisten nog springlevend is: een plek waar niemand de baas is en waar iedereen kan bijdragen aan een gemeenschappelijke poging de waarheid zo dicht mogelijk te benaderen. Een oase van verifieerbare feiten in de dorre woestijn van de post-truth.

Hoe lukt het Wikipedia immuun te blijven voor trollen? 'Dat lijkt misschien zo voor de buitenwereld, maar dat is zeker niet het geval.' Aan het woord is Hay Kranen, al twaalf jaar actief bij de encyclopedie. Hij mag zich 'wikipediaan' noemen. Het geheim? 'Het is een grote en hechte gemeenschap met regels en standaarden die moeilijk voor een leek te begrijpen zijn. Dat maakt het lastig om succesvol te trollen.'

Ook op Wikipedia is er vandalisme. 'Maar vrijwel alles wordt gelijk weer teruggedraaid, zodat de gewone bezoeker het eigenlijk niet ziet. Verdachte handelingen worden direct opgemerkt.' Dit dankzij de wereldwijde gemeenschap van 70 duizend wikipedianen, onder wie ongeveer 1.300 in Nederland. Er zitten overigens ook nadelen aan het systeem van ongeschreven regels en informele machtsstructuren: 'Het is moeilijk er tussen te komen en blanke mannen zijn oververtegenwoordigd.' Met als gevolg dat er in verhouding veel lemma's over Star Trek en computergames zijn, en weinig over - pakweg - mode.

Andere mogelijke oplossingen voor het trollenprobleem komen uit de technologische hoek. Jigsaw, een zusterbedrijf van Google, zet bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie in die automatisch gescheld en andere 'giftige' bijdragen van nieuwssites moet verwijderen. Onder andere The New York Times experimenteert met dit algoritme, dat overigens nog verre van perfect werkt. Dat is logisch, zeggen de makers: het systeem (Perspective genaamd) is zelflerend en zal in de komende jaren steeds beter moeten worden.

Jigsaw-baas Jared Cohen heeft in elk geval een grenzeloos geloof in technologie. Perspective moet het trollenprobleem kunnen oplossen, zei hij in een interview met Wired. Dat is andere koek dan de chatbot van Microsoft die vorig jaar gewoon begon mee te schelden met racistische twitteraars.

Misschien is de creatieve oplossing van de Noorse omroep NRK voorlopig wel de meest pragmatische. Online bezoekers mogen pas reageren nadat ze een korte quiz hebben afgerond die bewijst dat ze het artikel werkelijk hebben gelezen.

Een (niet uitputtend) overzicht

Januari 2011 de Volkskrant stopt met zijn lezersblog VKblog.

September 2012 zakelijke nieuwssite Quartz wordt gelanceerd, zónder reactiemogelijkheid.

Augustus 2013 Huffington Post stopt met anonieme reacties.

Augustus 2014 CNN laat alleen nog reacties onder opiniestukken toe.

November 2014 persbureau Reuters stopt met reacties onder nieuwsartikelen.

Januari 2015 persbureau Bloomberg stopt met reacties.

Juli 2015 technieuwssite the Verge stopt met reacties.

Juli 2015 Süddeutsche Zeitung stopt met reacties.

Oktober 2015 NRC stopt met reacties.

Februari 2016 the Telegraph stopt met reacties.

Augustus 2016 NU.nl stopt met het open reactieplatform NUjij.nl.

December 2016 Vice stopt met reacties.

Februari 2017 Filmsite IMDb sluit zijn discussieforum.

Februari 2016 AD.nl stopt met reacties.

Maart 2017 de Volkskrant stopt met reacties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden