De week in wetenschap Tonie Mudde

Waarom laat de ene ploeg het hoofd hangen na een achterstand, terwijl de andere snoeihard terugkomt?

3-0 achterstaan en tóch nog winnen. Bij beide halve finales in de Champions League maakten Engelse clubs deze week spectaculaire comebacks,  terwijl heel voetbalminnend Europa totaal verbaasd naar het scherm zat te kijken. 

Maar ergens in Groningen tuurde een onderzoeker vooral bij Liverpool nét wat minder verbaasd naar de doelpuntenserie. Zijn naam: Ruud den Hartigh. Specialiteit: psychologisch momentum. Oftewel, wanneer gaan sporters beter presteren omdat ze erin geloven? En wanneer gooien ze de handdoek in de ring?

Den Hartigh vroeg voor een experiment roeiers om het tegen elkaar op te nemen in één tegen één wedstrijden op een roeimachine. Op een scherm zagen ze of hun bootje voor- of achterlag ten opzichte van de tegenstander. Wie drie keer zou winnen, kreeg een geldprijs, beloofde Den Hartigh de proefpersonen.

Goede reeks

Wat de vrijwilligers niet wisten: Den Hartigh manipuleerde het experiment. Hoe hard ze ook roeiden, de wetenschapper liet sommige roeiers een paar keer achter elkaar winnen, en anderen een paar keer achter elkaar verliezen. Wat doet zo’n serie met de sporter, als hij bij een volgende wedstrijd dreigt te verliezen? Uitkomst: wie een goede reeks achter de rug heeft, geeft relatief minder snel op als het even tegenzit. Den Hartigh wijst naar de laatste wedstrijden van Liverpool. Ja, er werd met 3-0 verloren van Barcelona. Maar op die wedstrijd na won Liverpool de laatste elf wedstrijden.

Den Hartigh: ‘Als Liverpool dan ook nog eens vroeg in de wedstrijd op 1-0 komt, gaat iedereen erin geloven. Het kán! En in de hoofden van de spelers van Barcelona kan twijfel toeslaan. O-oo, kunnen we dan toch nog verliezen?’

Kantelpunt

Wat er bij Barcelona gebeurde, is wat wetenschappers Collective Sports Team Collapse noemen, de  ineenstorting van een sportploeg. De ellende van teamsporten – vanuit wetenschappelijk perspectief – is dat er zoveel variabelen zijn dat een experimenteel onderzoek in een laboratorium nauwelijks mogelijk is. Wat wetenschappers wel hebben gedaan: interviews met spelers over wat er in hun beleving misgaat. In de studie When Suddenly Nothing Works Anymore Within a Team vertellen spelers dat er vaak één cruciaal moment vooraf gaat aan het instorten van de prestaties. Eén doelpunt kan dan leiden tot lawine aan doelpunten.

Hoe groot de impact van zo’n kantelpunt kan zijn? Uit de vier doelpunten van Liverpool putte zelfs Theresa May kracht, zo bleek na de wedstrijd. Bij het beantwoorden van Kamervragen opperde ze dat dit laat zien dat ook een comeback op het Brexit-dossier nog heel goed mogelijk is.

Ik zou May wel eens op een roeimachine willen zien bij zo’n experiment van Ruud den Hartigh. Zij lijkt me nou juist zo’n proefpersoon die afwijkt van het gevonden patroon. Meer zoals de Spurs dat deden tegen Ajax. Van de laatste vijf wedstrijden voorafgaand aan de halve finale verloren de Spurs er vier, en dan nóg terugkomen na een flinke achterstand. Ja, zo zou May dat doen op die roeimachine: wát er ook gebeurt, stug doorroeien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.