Waarom kan honger overgaan zonder te eten?

Jawel, honger zit tussen de oren. Beeld Thinkstock

Het lijkt logisch. Je bent al de hele ochtend aan het werk en op een gegeven moment begint je maag te knorren. Leeg. Daar moet wat in. Je krijgt honger of trek. Dus ga je eten. Maag vol, honger weg.

Toch zijn er momenten dat je eetlust hebt, niet eet en de honger vanzelf weer overgaat. Of, zoals in dit extreme lezersvoorbeeld: die ging met honger naar bed, sliep een hele nacht en werd de volgende ochtend zonder honger wakker. Ervan uitgaande dat deze lezer geen slaapwandeltocht door de keuken heeft gemaakt, is dat opmerkelijk. Want hoort honger niet toe te nemen zolang je niet eet?

Honger is psychisch

'Nee, dat is een misvatting', zegt Kees de Graaf, hoogleraar sensoriek en eetgedrag aan de Wageningen Universiteit. De maag en darmen geven wel hongerprikkels, maar de hersenen bepalen het overgrote deel van de eetlust, legt hij uit. Jawel: honger zit dus tussen de oren.

Ho even, is dat niet trek, in plaats van honger, dat tussen de oren zit? Nee, zegt De Graaf. Het onderscheid tussen honger en trek dat veel mensen menen te kennen, bestaat waarschijnlijk niet. Uit onderzoek blijkt dat we zelf het verschil niet eens voelen, en op hormonaal niveau en in hersenscans vinden wetenschappers het ook niet terug. 'De enige opmerkelijke vorm van honger is vérhongeren', zegt hij. 'Maar dat zie je alleen in oorlogsgebieden en ontwikkelingslanden en heeft weinig met onze gewone eetlust te maken.'

Dat normale honger met name in het brein en nauwelijks in de maag ontstaat, is goed onderzocht. Onze eetlust is voor een belangrijk deel een aangeleerde reactie. Een hongerprikkel begint bijvoorbeeld doordat we iets lekkers zien in onze omgeving. Dat is goed te zien bij mensen met het syndroom van Korsakoff, ontdekte psycholoog Paul Rozin. Zij lijden aan een vorm van kortetermijngeheugenverlies, waarbij ze elke 20 minuten vergeten wat ze hebben gedaan. Waaronder dus ook dat ze eerder hebben gegeten. Toen Rozin ze herhaaldelijk een maaltijd voorschotelde, kregen ze telkens opnieuw enorme honger, zelfs bij de vierde keer.

Eetgewoonten

De biologische klok in onze hersenen weet ook prima eetlust aan te wakkeren. Dat doet die op basis van onze eetgewoonten. Hoe dat werkt, is goed te zien als je mensen een dag of langer zonder voedsel in een laboratorium opsluit, vertelt De Graaf. Ook al blijft de maag leeg en neemt de energiebehoefte van het lichaam langzaam toe, de honger roert zich bij proefpersonen op slechts drie momenten: tijdens de normale tijdstippen voor ontbijt, middageten, avondeten en eventuele gebruikelijke snackmomenten. De Graaf: 'Als je mensen enkele dagen opsluit, verdwijnen de hongergevoelens vanzelf. Ze raken dan gewoon ongeïnteresseerd in voedsel.'

Ook een vraag voor deze rubriek?
Mail naar gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden